Yeni halının kokusu çoğunlukla arka kaplamadan, yapıştırıcıdan ve ambalajda kapalı kalmaktan gelir; zamanla azalır. Kokuyu hızla azaltmak için havalandırmayı, karbonatı ve arka yüze dikkat etmeyi adım adım anlatıyoruz.
Bu yazıda12 bölüm
Yeni halı kokusu çoğunlukla halının arka kaplamasından, tüyleri tabana tutturan yapıştırıcıdan ve halının uzun süre ambalajda kapalı kalmasından gelir; zamanla kendiliğinden azalır. Halıyı paketinden çıkarıp birkaç gün havadar bir yerde, arka yüzü de hava alacak biçimde bekletmek, odayı sık havalandırmak ve kuru halıya karbonat serpip süpürmek kokuyu hızla azaltır.
Koku nereden gelir?
Yeni halının kokusu tek bir kaynaktan gelmez. Tafting halılarda tüyler tabana dikildikten sonra arka yüz bir yapıştırıcıyla ve çoğu zaman lateks ya da kauçuk bir kaplamayla örtülür; kokunun en büyük kısmı buradan gelir. Arkası kaymaz kaplamalı halılarda da kaplamanın kendine özgü bir kokusu vardır. Sentetik liflerin ve boyaların üretiminden kalan hafif kokular da buna eklenir.
Halının nasıl beklediği de önemlidir. Fabrikadan çıkıp naylona sarılan, depoda haftalarca bekleyen bir halı bütün bu kokuları içinde tutar. Paketi açtığınızda kokunun en yoğun olması bundandır. Kokunun bir kısmı ilk birkaç gün içinde dağılır, kalanı haftalar içinde azalır.
Bu koku, kullanılmış bir halıdaki kokudan farklıdır. Bir halı yıkama firmasına götürülen halıların kokusu genellikle nemden, kirden ve evcil hayvandan gelir; yeni halıda ise kaynak halının kendi malzemesidir. Bu yüzden çözüm de farklıdır: yeni halıda çoğu zaman yıkamaya değil, havaya ihtiyaç vardır.
Kokunun türünü ayırın
- Keskin, kimyasal ya da plastik kokusu: Arka kaplamadan ve yapıştırıcıdan gelir. Havalandırmayla azalır.
- Toprağımsı, ot ya da çuval kokusu: Jüt, hasır ve sisal gibi bitkisel liflerin doğal kokusudur.
- Hafif hayvan kokusu: Yün halıların doğal kokusudur; özellikle nemli havada belirginleşir.
- Ağır rutubet kokusu: Yeni halıdan beklenen bir koku değildir; halı depoda nem almış olabilir. Bu durumda ıslak ve nemli halı kokusu yazısındaki adımlar gerekir.
İlk iş: paketten çıkarıp havalandırmak
- Ambalajı hemen açın. Halıyı naylonun içinde, rulo hâlinde bekletmeyin; koku içeride birikir.
- Halıyı açın. Halıyı rulo hâlinden çıkarıp tamamen açın. Mümkünse ilk birkaç günü balkonda, terasta ya da en havadar odada, gölgede geçirsin.
- Arka yüzü de havaya verin. Kokunun büyük kısmı arka yüzdendir. Halıyı birkaç sandalyenin ya da kurutmalığın üstüne serin, ya da bir gün ters çevirerek bekletin.
- Odayı havalandırın. Halı yerine serildikten sonra da ilk haftalarda pencereleri günde birkaç kez açın. Karşılıklı iki pencereyi açmak havanın daha hızlı değişmesini sağlar; vantilatör yardımcı olur.
Halıyı doğrudan kızgın güneşe sermeyin. Kısa bir süre gün ışığı zararsızdır, ama saatlerce güneşte kalan halının renkleri solar, arka kaplaması da kuruyup sertleşebilir.
Karbonatla kokuyu almak
Havalandırmadan sonra hâlâ hafif bir koku kalmışsa kuru halıya karbonat serpin. Karbonatı süzgeç ya da tuzlukla ince ve eşit bir tabaka hâlinde dağıtın, yumuşak bir fırçayla tüylerin arasına yayın. Bir gece bekletin ve sabah iki yönde iyice süpürün. Gerekirse birkaç gün sonra yineleyin. Arka yüzden gelen kokuda halıyı ters çevirip arka yüze de karbonat serpebilirsiniz. Karbonat çok ince bir tozdur; süpürdükten sonra süpürgenin filtresini ve haznesini kontrol edip temizleyin.
Sirkeli suyla hafif silme
Sentetik halılarda kokuyu biraz daha azaltmak için bir kova soğuk suya bir çay bardağı beyaz sirke karıştırın. Bezi bu suya batırıp çok iyi sıkın ve halının yüzeyini tüy yönünde hafifçe silin. Halıyı ıslatmayın. Sirke kokusu kurudukça kaybolur ve beraberinde öteki kokuları da azaltır. Önce görünmeyen bir köşede deneyin. Karbonatla aynı gün kullanmayın; karbonatı süpürdükten sonra bir gün bekleyin.
Yapılmaması gerekenler
- Kokuyu parfümle örtmek: Oda spreyi ve kumaş kokusu kokuyu geçici olarak örter; halının kendi kokusu parfümle karışıp daha rahatsız edici hâle gelebilir.
- Halıyı hemen yıkamak: Yeni halının kokusu çoğu zaman yıkama gerektirmez. Jüt ve yün halılarda gereksiz yıkama ise sararma, büzülme ve keçeleşme riskini getirir.
- Isı kullanmak: Halıyı kaloriferin önüne sermek ya da saç kurutma makinesiyle ısıtmak kokuyu geçirmez; arka kaplamayı yumuşatıp bozabilir.
- Kapalı odada bırakmak: Pencereleri açılmayan odada koku haftalarca sürer.
Yeni jüt ve yün halıların kokusu
Jüt halının toprağımsı, ot kokusu doğal lifin kendisinden gelir. Halıyı gölgede ve havadar bir yerde birkaç gün bekletmek kokuyu belirgin biçimde azaltır. Jüt halıyı kokusu için yıkamayın; jüt suyla kahverengileşir ve büzülür. Ayrıntı jüt halı yazısında. Yün halının hafif hayvan kokusu da doğaldır; nemli havalarda artar, havalandırıldıkça ve zaman geçtikçe azalır.
Kaymaz keçe de kokabilir
Yeni halıyla birlikte yeni bir kaymaz keçe aldıysanız, kokunun bir kısmı keçeden de gelebilir. Kauçuk ve plastik kaplamalı keçelerin kendine özgü bir kokusu vardır. Keçeyi de paketinden çıkarıp halıdan ayrı olarak birkaç gün havalandırın, sonra halının altına serin. Koku keçeden geliyorsa halıyı kaldırıp keçeyi koklamak bunu hemen gösterir.
Satın alırken dikkat
Kokuya duyarlıysanız halıyı alırken arka yüzüne bakın. Arkası dokuma ya da kumaş olan halılar, lateks ya da kauçukla kaplı olanlara göre genellikle daha az kokar. Mağazada halıyı koklamak da bir fikir verir; ama mağazada açık duran bir halı, depodan paketli gelen aynı modelden daha az kokabilir. Teslimden sonra kokunun alışılmadık derecede yoğun ve rutubetli olması, halının depoda nem aldığını gösterebilir; bunu satıcıya hemen bildirin.
Ne kadar sürede geçer?
Bu, halının türüne, arka kaplamasına ve odanın havalandırılmasına bağlıdır. Arkası kumaş ya da dokuma olan halılarda koku birkaç günde belirgin biçimde azalır. Arkası lateks ya da kauçuk kaplı halılarda daha uzun sürebilir. Havalandırılmayan bir odada aynı koku haftalarca sürerken, her gün havalandırılan bir odada çok daha hızlı dağılır. Sıcak havalarda koku daha belirgin hissedilir ama daha hızlı da dağılır; kışın ise pencereler kapalı kaldığı için daha uzun sürebilir.
Bebek odası ve küçük odalar
Yeni halıyı bebek odası ya da yatak odası gibi kapısı kapalı tutulan küçük bir odaya serecekseniz, halıyı önce birkaç gün başka bir havadar yerde bekletip kokusunun azalmasını sağlayın. Odayı kullanmaya başladıktan sonra da ilk haftalarda gündüzleri pencereyi açık tutun.
Koku geçmiyorsa
Birkaç haftalık havalandırmaya ve karbonata rağmen koku azalmıyorsa, ya da koku rutubet ve küf kokusuysa halıyı satıcıya gösterin; halı depoda nem almış olabilir. Kokunun öteki nedenleri halı neden kokar yazısında. Halıyı yıkatmaya karar verirseniz firmaların ücretlerini halı yıkama fiyatları sayfasında karşılaştırabilirsiniz.