Halıdaki çiş kokusu, idrar hemen bastırılarak çekilip soğuk suyla seyreltilirse çoğu zaman kalıcı olmaz. İlk müdahaleyi, sirkeli su ve karbonatla temizliği, halının altını kontrol etmeyi, eski ve geri gelen kokuyu ve kokuyu kalıcı yapan hataları anlatıyoruz.
Bu yazıda14 bölüm
- Çiş kokusu neden geçmez?
- Lekenin yerini bulmak
- İlk dakikalarda yapılacaklar
- Sirkeli suyla temizlik
- Karbonatla kurutma
- Enzimli temizleyiciler
- Halının altını unutmayın
- Eski ve geri gelen çiş kokusu
- Kalın ve uzun tüylü halıda
- Yün halıda çiş
- Tuvalet eğitimi döneminde
- Bunlar kokuyu kalıcı yapar
- Koku geçti mi, nasıl anlarsınız?
- Firmaya verirken
Halıdaki çiş kokusu, idrar hemen bastırılarak çekilip soğuk suyla seyreltilirse çoğu zaman kalıcı olmaz. Ardından sirkeli suyla temizlenir, karbonat serpilip kurutulur. İdrar halının tabanına ve altındaki zemine indiyse koku nemli havalarda geri gelir; bu durumda halının bütünüyle yıkanması gerekir. Her ürünü önce görünmeyen bir köşede deneyin.
Çiş kokusu neden geçmez?
İdrar halıya döküldüğünde hızla tüylerin dibine, oradan tabana iner. Su buharlaşsa bile idrardaki tuzlar ve kokulu maddeler liflerin arasında kalır. Bu kalıntılar kuru havada pek hissedilmez, ama hava nemlendiğinde ya da bölge ıslandığında yeniden kokmaya başlar. Bu yüzden çiş kokusunda asıl iş, yüzeydeki izi değil, tüylerin ve tabanın içindeki kalıntıyı almaktır. İlk saatlerde yapılan müdahale, günler sonra yapılacak her şeyden daha etkilidir. Küçük ve taze bir lekeyi evde gidermek çoğu zaman mümkündür; büyük ve eski lekelerde ise halının bir halı yıkama firmasında bütünüyle yıkanması gerekir.
Lekenin yerini bulmak
Kurumuş çiş lekesi çoğu zaman gözle görülmez. Kokunun nereden geldiğini bulmak için bölgeyi yakından koklayın, halının rengi açıksa yandan gelen ışıkta hafif bir halka arayın. Bazı kişiler ultraviyole ışık veren küçük fenerlerle karanlıkta lekeleri daha kolay görür; kurumuş idrar bu ışık altında çoğu zaman parlak görünür. Lekenin sınırını bulduğunuzda temizliği o alanın biraz dışına taşırarak yapın; kenarda kalan kalıntı yeniden koku yapar.
İlk dakikalarda yapılacaklar
- Sıvıyı çekin. Kalın bir havluyu ya da birkaç kat kâğıt havluyu ıslak bölgenin üstüne koyun ve üzerine basarak bastırın. Havluyu değiştirip nem gelmeyene kadar tekrarlayın. Ovalamayın; ovmak idrarı daha geniş bir alana yayar.
- Soğuk suyla seyreltin. Bölgeye bir bardak kadar soğuk su dökün ve yeniden bastırarak çekin. Bu tur, tüylerde kalan idrarın büyük kısmını alır.
- Halıyı kaldırın. Küçük halıyı kaldırıp alt yüzüne ve zemine bakın; ıslaksa iki tarafı da kurutun.
Sirkeli suyla temizlik
Bir ölçü beyaz sirkeyi iki ölçü soğuk suyla karıştırın. Karışımı önce halının görünmeyen bir köşesinde deneyin ve renkte değişiklik olup olmadığına bakın. Ardından karışımı lekeli bölgeye, idrarın ulaştığı kadar derine inecek miktarda dökün, on dakika bekletin ve kuru havluyla bastırarak çekin. Sirke, idrarın bıraktığı keskin kokuyu hafifletir. Sirke kokusu kuruyunca kendiliğinden geçer.
Sirkeyi çamaşır suyuyla, amonyaklı temizleyicilerle ya da oksijenli suyla aynı anda kullanmayın; turlar arasında bölgeyi temiz suyla durulayın.
Karbonatla kurutma
Sirkeli sudan sonra bölge hafif nemliyken üzerine bolca karbonat serpin. Karbonat kalan nemi ve kokuyu emer. Bir gece bekletip ertesi gün süpürün; tozun tamamını almak için birkaç kez geçin. Karbonatın halıda nasıl kullanıldığını halıya karbonat dökmek işe yarar mı yazısında anlattık.
Enzimli temizleyiciler
İdrar ve benzeri organik lekeler için satılan enzimli temizleyiciler, kokuya yol açan maddeleri parçalar. Sirke ve karbonatla geçmeyen kokuda bu ürünler işe yarayabilir. Etiketteki kullanım süresine uyun; enzimlerin çalışması için ürünün bir süre nemli kalması gerekir. Enzimli ürünü sirkeyle aynı anda kullanmayın, önce görünmeyen bir köşede deneyin. Yün ve ipek halıda bu ürünleri kullanmadan önce etiketin bu liflere uygun olup olmadığına bakın.
Halının altını unutmayın
İdrar halının tabanından geçip altındaki zemine, kaydırmaz altlığa ya da parkeye ulaşabilir. Halıyı temizleyip zemini kirli bırakırsanız koku buradan gelmeye devam eder. Halıyı kaldırın, zemini ve altlığı temizleyin ve tamamen kurumasını bekleyin. Parke zeminde suyun derzlere işlemesine izin vermeyin. Halıyı kuru zemine geri sermeden önce kendisinin de iki yüzüyle kuruduğundan emin olun.
Eski ve geri gelen çiş kokusu
Haftalar önce olmuş, kurumuş bir çiş lekesinin kokusu genellikle nemli günlerde ya da halı silindiğinde geri gelir. Bu, kalıntının tabanda durduğunu gösterir. Yüzeyden yapılan temizlik bu kokuyu çoğu zaman tam gidermez. Böyle durumlarda halının bir fabrikada bol suyla yıkanıp durulanması gerekir. Nemden gelen öteki kokularla karıştırmamak için ıslak ve nemli halı kokusu yazısına bakın.
Kalın ve uzun tüylü halıda
Kalın ve uzun tüylü halılarda idrar tüylerin arasında daha uzun süre kalır ve tabana daha yavaş ulaşır, ama oraya ulaştığında kurutmak da zorlaşır. Havluyla çekme işini daha uzun sürdürün, sirkeli suyu idrarın indiği derinliğe ulaşacak kadar kullanın ve kurutma için bölgenin altına da havlu koyun. Halı küçükse kaldırıp iki yüzünden havalandırmak kurumayı hızlandırır. Bu halıların genel bakımı için shaggy halı yıkama yazısına bakın.
Yün halıda çiş
Yün lifi sıvıyı hızla emer ve idrar yün halıda renk değişimine yol açabilir. Bu yüzden yünde hız daha da önemlidir. Sıcak su kullanmayın, sirkeli karışımı az ve yalnız lekeli bölgeye uygulayın, enzimli bir ürün kullanacaksanız etiketinde yün için uygun olduğunun yazdığından emin olun. Leke büyükse ya da koku birkaç gün içinde geçmediyse evde uğraşmayı bırakıp halıyı firmaya verin.
Tuvalet eğitimi döneminde
Küçük çocuğun tuvalet eğitimi döneminde kazalar kaçınılmazdır. Bu dönemde değerli ve kalın halıları kaldırıp yerine küçük, yıkanabilir halılar sermek işi kolaylaştırır. Lazımlığın durduğu yere silinebilir bir paspas koyun. Elinizin altında kalın bir havlu, sirke ve karbonat bulundurun; kaza olduğunda ilk dakikalarda müdahale edebilmek kokunun yerleşmesini önler. Gece kazaları için çocuğun yatağının yanındaki halıya da dikkat edin; bu halıyı sabah kontrol etmek, lekenin günlerce fark edilmeden kalmasını önler.
Bunlar kokuyu kalıcı yapar
- Lekeyi ovmak ya da fırçalamak
- Sıcak su ya da buhar kullanmak
- Amonyaklı temizleyicilerle silmek; bu ürünlerin kokusu idrara benzer
- Kokuyu parfümlü spreylerle bastırmak
- Çamaşır suyunu sirke ya da amonyakla karıştırmak; bu karışım tehlikeli gaz çıkarır
- Bölgeyi ıslak bırakıp üzerine halı ya da eşya kapatmak
Koku geçti mi, nasıl anlarsınız?
Temizlikten hemen sonra bölge sirke ya da karbonat kokabilir ve idrar kokusu gizlenebilir. Bölge tamamen kuruduktan bir iki gün sonra temiz bir bezi suyla hafifçe nemlendirip lekeli yere bastırın ve bezi koklayın. Nem, kalan kalıntıyı ortaya çıkarır. Bezde idrar kokusu yoksa iş bitmiştir; koku varsa kalıntı tabandadır ve evde tekrarlanan yüzey temizliği yerine bütünüyle yıkama gerekir.
Firmaya verirken
Koku geçmiyorsa ya da leke büyükse halıyı firmaya verirken çiş lekesi olduğunu ve yerini söyleyin. Fabrikada halı bütünüyle yıkanır ve kurutma odasında kurutulur; kokunun kaynağı tabandan böyle uzaklaşır. Evcil hayvan idrarı için ayrıca evcil hayvan lekesi ve kokusu, bütün lekeler için halı lekesi nasıl çıkar yazısına bakın. Firmaların ücretlerini halı yıkama fiyatları sayfasında karşılaştırabilirsiniz.