Kırmızı şarap halıda hızla renk bırakır; ilk dakikalarda yapılanlar sonucu belirler. Taze ve kurumuş şarap lekesi için adımları, tuz, maden suyu ve beyaz şarap gibi yaygın yöntemlerin işe yarayıp yaramadığını anlatıyoruz.
Bu yazıda13 bölüm
- Şarap lekesi neden inatçıdır?
- İlk iki dakika
- Soğuk suyla seyreltin
- Deterjan ve sirke karışımı
- Tuz, karbonat ve maden suyu işe yarar mı?
- Kurumuş şarap lekesi
- Beyaz ve açık renkli halıda
- Yün ve hassas halılarda
- Leke çıktı ama pembe halka kaldı
- Misafir öncesi hazırlık
- Şarap lekesini büyüten hareketler
- Öteki renkli içecekler
- Şarap lekesini firmaya bırakmak
Halıya dökülen kırmızı şarabı hemen beyaz bir bezle bastırarak çekin, ardından soğuk suyla nemlendirip yeniden çekin. Kalan rengi, soğuk suya birkaç damla bulaşık deterjanı ve biraz beyaz sirke katılmış karışımla bastırarak alın. Ovalamayın, sıcak su kullanmayın ve her karışımı önce görünmeyen bir köşede deneyin. Beyaz sentetik halıda kalan pembe gölge için oksijenli su denenebilir.
Şarap lekesi neden inatçıdır?
Kırmızı şarabın rengi üzüm kabuğundaki güçlü bitkisel boyalardan gelir. Bu boyalar kumaş boyamada kullanılan doğal boyalar kadar etkilidir ve halının liflerine kolayca tutunur. Şarap halıya döküldükten sonra geçen her dakika, rengin life biraz daha yerleşmesi demektir. Sıvı tabana indikçe leke büyür; kurudukça koyulaşır ve kahverengiye döner.
İyi haber şu: taze kırmızı şarap lekesi, doğru adımlarla sentetik halıların çoğunda tamamen ya da büyük ölçüde çıkar. Kurumuş, ovalanmış ya da sıcak suyla müdahale edilmiş leke ise çoğu zaman ancak bir halı yıkama firmasının ön işlemiyle açılabilir.
İlk iki dakika
- Kadehi ve şişeyi kaldırın. Dökülmenin sürmemesi için önce kaynağı uzaklaştırın.
- Bastırarak çekin. Beyaz bir bezi ya da kâğıt havluyu katlayıp lekeye bastırın, birkaç saniye bekleyip kaldırın. Islanan yüzü çevirip yineleyin. Beze kırmızı renk geçtikçe yeni bir yüz kullanın.
- Dıştan içe çalışın. Lekenin kenarından ortasına doğru ilerleyin; ortadan dışarı çalışmak lekeyi büyütür.
- Ovalamayın. Ovmak şarabı liflerin dibine iter ve çevredeki temiz tüyleri boyar.
Soğuk suyla seyreltin
Şarabın büyük kısmını çektikten sonra lekeye az miktarda soğuk su dökün ya da sprey şişesiyle sıkın. Su, life tutunmaya başlayan rengi seyreltir. Hemen kuru bezle bastırarak çekin. Bu işlemi birkaç kez yineleyin; her seferinde beze geçen pembe renk azalacaktır. Halıyı sırılsıklam etmeyin; amaç lekeyi seyreltmek, tabana su indirmek değildir. Şarap halının arka yüzüne geçtiyse halının altına katlanmış bir havlu koyun; böylece üstten çektiğiniz nem aşağıdaki havluya geçer.
Deterjan ve sirke karışımı
- Karışımı hazırlayın. İki su bardağı soğuk suya birkaç damla bulaşık deterjanı ve bir yemek kaşığı beyaz sirke ekleyin.
- Deneyin. Karışımı halının görünmeyen bir köşesinde beyaz bezle deneyin, kurumasını bekleyin.
- Uygulayın. Beyaz bezi karışıma batırıp hafifçe sıkın ve lekeye bastırın. Beş on dakika bekleyin.
- Çekin. Kuru beyaz bezle bastırarak alın. Beze renk geçmeyene kadar uygulama ve çekme adımlarını yineleyin.
- Durulayın. Temiz soğuk suyla nemlendirdiğiniz bezle bölgeyi birkaç kez bastırın; halıda deterjan ve sirke kalmasın.
- Kurutun. Kuru havluyu katlayıp bölgeye koyun, üstüne ağır bir kitap bırakın. Bir saat sonra kaldırıp havalandırın.
Tuz, karbonat ve maden suyu işe yarar mı?
- Tuz: Taze şarabın sıvısını bir miktar emer, ama halıda kalıntı bırakır ve yün halıda renge zarar verebilir. Kurumuş lekede bir işe yaramaz. Önermiyoruz.
- Karbonat: Şarabın büyük kısmını bezle çektikten sonra ıslak lekeye serpilen karbonat, kalan sıvının bir kısmını emer. On beş dakika sonra süpürülür, ardından yukarıdaki adımlara geçilir.
- Maden suyu ve soda: Lekeyi seyreltmek için kullanılabilir ama sade soğuk sudan belirgin bir üstünlüğü yoktur; şekerli ya da aromalı olanlar yeni bir leke bırakır.
- Beyaz şarap dökmek: Kırmızıyı nötrleştirdiği düşünülür; aslında lekeye yalnız daha fazla sıvı ve şeker ekler. Kullanmayın.
Kurumuş şarap lekesi
Fark edilmeden kurumuş şarap lekesinde önce lekeyi soğuk suyla nemlendirip on dakika bekletin; kurumuş renk yumuşasın. Ardından deterjan ve sirke karışımıyla aynı adımları uygulayın. Kurumuş leke birkaç tur ister; her turdan sonra bölgeyi kurutup sonuca gün ışığında bakın. Kahverengiye dönmüş eski şarap lekeleri evde tamamen çıkmayabilir.
Beyaz ve açık renkli halıda
Beyaz ya da çok açık renkli sentetik halıda yukarıdaki adımlardan sonra pembe bir gölge kaldıysa, eczanede satılan oksijenli suyu pamukla az miktarda gölgeye bastırabilirsiniz. Önce görünmeyen bir köşede deneyin. Birkaç dakika sonra temiz suyla durulayıp kurutun. Oksijenli suyu sirkeyle ya da başka bir temizleyiciyle aynı anda kullanmayın; önceki karışımı durulayıp bölgeyi kuruttuktan sonra uygulayın. Renkli halıda, yünde ve ipekte oksijenli su kullanmayın. Ayrıntılar beyaz halıdan leke yazısında.
Yün ve hassas halılarda
Yün halıda soğuk su ve deterjanlı su adımlarını uygulayabilirsiniz; sirkeyi deneme köşesinden sonra kullanın, sıcak su ve oksijenli su kullanmayın. Yün, şarabın renk maddelerini kolay emer; leke büyükse aynı gün firmaya götürmek en iyisidir. İpek, viskon ve bambu halılarda yalnız kuru bezle bastırarak şarabın fazlasını alın; su da bu halılarda iz bırakabilir.
Leke çıktı ama pembe halka kaldı
Şarap lekesi temizlendikten sonra lekenin kenarında açık pembe ya da kahverengimsi bir halka belirebilir. Halka, temizlik sırasında kenara itilen renkten ya da bölgede kalan deterjandan oluşur. Temiz suyla nemlendirdiğiniz bezi halkanın üstüne bastırın, nemi biraz dışarı doğru yayarak sınırı yumuşatın ve kuru havluyla çekin. Bölge kuruyunca sonuca gün ışığında bakın; nemliyken koyu görünen halka kuruyunca kaybolmuş olabilir.
Misafir öncesi hazırlık
Şarap lekelerinin çoğu kalabalık sofralarda ve misafirliklerde olur; tam da hemen müdahale etmenin zor olduğu anlarda. Böyle bir akşamdan önce beyaz bezleri, bulaşık deterjanını ve beyaz sirkeyi kolay ulaşılacak bir yere koymak, leke olduğunda birkaç dakika kazandırır. Açık renkli ya da değerli halının bulunduğu odada kırmızı şarap ikram ediyorsanız, kadehlerin konacağı sehpanın altına küçük ve kolay yıkanan bir halı sermek de bir önlemdir.
Şarap lekesini büyüten hareketler
- Lekeyi ovmak ya da fırçalamak
- Sıcak su dökmek ya da saç kurutma makinesiyle kurutmak
- Çamaşır suyu sürmek: halının kendi rengini de açar, yünü yakar
- Lekeye bol su dökerek tabana indirmek
- Bir temizleyiciden ötekine durulamadan geçmek
Öteki renkli içecekler
Vişne suyu, nar suyu, şalgam ve kırmızı meyve suları da şarap gibi güçlü bitkisel boyalar taşır ve aynı adımlarla temizlenir. Şekerli olanlarda durulamayı özellikle iyi yapın; kuruyan şeker halıyı yapışkan bırakır ve toz tutar. Çay ve kahve lekeleri için çay ve kahve lekesi yazısına bakın.
Şarap lekesini firmaya bırakmak
Leke büyükse, kurumuşsa, halı yün, ipek ya da viskonsa veya iki denemede renk açılmadıysa halıyı firmaya verin. Firmaya lekenin şarap olduğunu, ne zaman döküldüğünü ve neyle denediğinizi söyleyin. Ücretleri halı yıkama fiyatları sayfasında karşılaştırabilirsiniz. Bütün leke türleri için halı lekesi nasıl çıkar yazısına bakın.