Yemek yağı ve salça, halıda en zor çıkan mutfak lekelerindendir. Yağı önce emdirmek, salçayı önce kazımak gerekir. Adım adım anlatıyoruz.
Bu yazıda8 bölüm
Yağ lekesi: önce emdirin
Yere düşen bir kaşık yemek, devrilen bir tabak ya da damlayan zeytinyağı halıda koyu bir iz bırakır. Yağ suyla karışmaz; bu yüzden lekeye hemen su dökmek işe yaramaz, lekeyi yayar. Yağda sıra şöyledir: önce emdir, sonra çöz, en son durula.
- Fazlasını alın. Yemek artığı varsa kaşıkla, halıya bastırmadan toplayın. Kâğıt havluyla yağı bastırarak çekin.
- Toz serpin. Lekenin üzerini karbonat ya da nişastayla kalınca örtün. Bu toz yağı emer. En az yarım saat, mümkünse birkaç saat bekletin.
- Süpürün. Tozu süpürgeyle çekin. Leke hâlâ koyuysa bu adımı bir kez daha yineleyin.
- Deterjanlı suyla silin. Bir su bardağı ılık suya birkaç damla bulaşık deterjanı ekleyin. Bulaşık deterjanı yağ çözmek için yapılmıştır. Beyaz bir bezi bu suya batırıp lekeye bastırın; dıştan içe doğru çalışın.
- Durulayın. Temiz nemli bezle bölgeyi birkaç kez silerek deterjanı alın.
- Kurutun. Kuru havluyla bastırın ve bölgeyi havalandırın.
Salça lekesi: önce kazıyın
Salça hem yağ hem güçlü bir kırmızı boya içerir. Ovduğunuzda kırmızı renk geniş bir alana yayılır. Salçalı yemek, domates sosu ve ketçap için de aynı yol izlenir.
- Salçayı toplayın. Kaşığın kenarıyla, dıştan içe doğru, halıya bastırmadan alın.
- Soğuk suyla çekin. Lekeyi soğuk suyla nemlendirin ve beyaz bezle bastırın. Sıcak su kullanmayın.
- Deterjanlı su uygulayın. Bir su bardağı soğuk suya birkaç damla bulaşık deterjanı ekleyip bezle lekeye bastırın. Bezin temiz yerini kullanarak sürdürün.
- Sirkeli suyla bitirin. Kalan pembe iz için bir bardak suya bir yemek kaşığı beyaz sirke karıştırıp uygulayın.
- Durulayın ve kurutun. Temiz nemli bezle silin, kuru havluyla bastırın.
Öteki mutfak lekeleri
- Tereyağı ve margarin: Katıyken kaşıkla alın, sonra yağ lekesi gibi karbonatla emdirin.
- Yağlı yemek suyu: Önce havluyla çekin, sonra karbonat ve deterjanlı su.
- Süt ve yoğurt: Soğuk suyla çalışın; sıcak su sütü life yapıştırır. Kalan yağlı iz için deterjanlı su kullanın.
- Çikolata: Sertleşmesini bekleyip kazıyın, kalanını deterjanlı ılık suyla tamponlayın.
Leke büyükse ya da yemek tümüyle döküldüyse
Bir tencere yemek ya da bir şişe yağ döküldüyse önce yayılmayı durdurun: lekenin çevresine kâğıt havlu dizin, katı kısmı kaşık ve kartonla toplayın. Karbonatı esirgemeyin; lekenin tamamını kalın bir katmanla örtün ve birkaç saat bekletin. Halının altına yağ geçtiyse halıyı kaldırıp zemini silin, yoksa yağ alttan yeniden halıya emilir. Bu büyüklükte bir lekede evde yapılan iş, halı yıkamaya gidene kadar lekenin yerleşmesini önlemektir; halıyı bekletmeden firmaya verin.
Koltuktan ya da masadan damlayan yağ
Yemek masasının altındaki halıda küçük yağ damlaları zamanla birikir ve koyu noktalar oluşturur. Bu noktalar taze leke gibi davranmaz; toz tutmuştur. Karbonatla emdirmek yerine doğrudan bulaşık deterjanlı ılık suyla tamponlayın, ardından durulayın. Masanın altına yıkaması kolay bir halı sermek ya da halıyı yılda iki kez yıkatmak bu birikmeyi önler.
Halının türüne göre
- Makine halısı: Bu adımları rahatça uygulayabilirsiniz.
- Shaggy halı: Karbonatı tüylerin arasına parmaklarınızla yedirin; süpürürken yalnız emiş kullanın.
- Yün ve el dokuma halı: Deterjanlı suyu önce bir köşede deneyin; soğuk su kullanın, bölgeyi az ıslatın.
- İpek, viskon ve bambu halı: Yalnız yağı tozla emdirin ve süpürün. Su ve deterjan kullanmadan halıyı uzman bir firmaya gösterin.
Sık yapılan yanlışlar
- Lekeyi ovmak ve fırçalamak. Yağ liflerin dibine iner, salçanın rengi yayılır.
- Önce su dökmek. Yağ suyun üzerinde yayılır; leke büyür.
- Çamaşır suyu kullanmak. Halının rengini de alır.
- Lekeli yeri sıcak havayla kurutmak. Saç kurutma makinesinin sıcak ayarı, kalan lekeyi sabitler.
- Deterjanı durulamadan bırakmak. Yapışkan kalıntı toz tutar; leke birkaç hafta sonra geri gelmiş gibi görünür.
Leke geçmediyse
Yağ lekesi zamanla toz tutar ve koyulaşır; bu yüzden “sonra bakarım” demek lekeyi zorlaştırır. İki denemede çıkmayan lekeyi bekletmeden halıyı yıkatın ve lekenin yerini firmaya gösterin. Firma, yıkamadan önce o bölgeye yağ çözücü bir ön işlem uygular. İlçenizdeki fiyatlar için fiyat hesaplayıcıya bakabilirsiniz; makine halısının fabrikada nasıl yıkandığını ayrı bir yazıda anlattık.
Çay ve kahve gibi renk veren içecekler için çay ve kahve lekesi yazısına bakın.