Sisal halı suyla yıkanmaz ve makineye konmaz; agav yaprağından elde edilen bu sert lif suyu emer, kahverengileşir ve çekebilir. Sisalin özelliklerini, kuru temizliği, leke ve su halkasına müdahaleyi, jütle farkını ve firmaya verirken dikkat edilecekleri anlatıyoruz.
Bu yazıda12 bölüm
Sisal halı suyla yıkanmaz ve çamaşır makinesine konmaz; sisal lifi suyu emer, kahverengileşir, çeker ve biçimini kaybedebilir. Sisal halı düzenli süpürülerek, kuru temizlik tozuyla ve lekeye çok az nemle hemen müdahale edilerek temizlenir. Derin temizlik gerekirse halı, az nemle çalışan bir firmaya verilir.
Sisal nedir?
Sisal, sıcak iklimlerde yetişen bir agav bitkisinin uzun ve kalın yapraklarından elde edilen bitkisel bir liftir. Yapraklar ezilip kazınır, içindeki sert lifler ayrılır, yıkanır, kurutulur ve iplik hâline getirilir. Lif doğal hâlinde açık krem ya da saman rengindedir; boyanarak başka renklerde de kullanılır. Sisal; halat, çuval ve kedi tırmalama direği gibi dayanıklılık isteyen ürünlerde de kullanılır ve halıya da bu sağlamlığı taşır.
Sisal halı özellikleri
- Sağlam: Lif sert ve güçlüdür; çok basılan yerlerde bile uzun süre biçimini korur.
- Sert dokulu: Ayak altında pürüzlü hissedilir; çıplak ayakla yumuşak bir his beklenmemelidir.
- Belirgin dokuma: Çoğu zaman balıksırtı, sepet ya da ilmek görünümlü sık bir örgüyle dokunur; tabanı genellikle lateks kaplıdır.
- Suya ve lekeye hassas: Lif sıvıyı hızla emer; dökülen içecek hemen alınmazsa iz bırakır.
- Toz tutar: Kalın örgünün aralıklarında ince toz ve kum birikir; düzenli süpürme ister.
Sisal halı yıkanır mı?
Sisal halı suya batırılarak yıkanmaz. Islanan sisal lifi kahverengileşir ve zayıflar; halı çekebilir, kenarları dalgalanabilir. Lif yavaş kuruduğu için içinde kalan nem küf ve koku yapar. Bu yüzden sisal halıda temizlik denince bol sulu yıkama değil, kuru temizlik ve çok az nemle yapılan yüzey temizliği anlaşılır.
Sisal halı makinede yıkanır mı?
Hayır. Çamaşır makinesinde sisal halı tamamen ıslanır, tamburda bükülür ve sıkılır; halı çeker, örgüsü açılır, kenarları bozulur. Küçük sisal paspaslar için de durum aynıdır. Evde kullanılan halı yıkama makineleri de halıyı fazla ıslattığı için sisalde genellikle kullanılmaz. Bir halı yıkama fabrikasındaki otomatik yıkama hattı da bu halıya uygun değildir; sisal, az nemle çalışan yöntemlerle elde temizlenir.
Sisal halı temizliği: düzenli bakım
- Halıyı haftada bir iki kez süpürün; sık örgünün arasındaki kum lifleri keser.
- Süpürürken farklı yönlerde geçin; örgü aralarındaki toz böyle daha iyi çıkar.
- Ayda bir halıyı kaldırıp arka yüzünü ve altındaki zemini süpürün; doğal lifli halılarda ince toz alttaki zemine geçer.
- Küçük sisal halıları dışarıda silkeleyin.
- Islak ayakkabıyla ve ıslak ayakla halının üzerine basmayın; odanın nemini yüksek tutmayın.
- Kir görünmeye başladıysa kuru temizlik tozu kullanın: toz halıya serpilir, fırçayla örgüye işlenir, bir süre bekletilir ve kiri emdikten sonra süpürülür. Önce görünmeyen bir köşede deneyin.
Sisal halıda leke
- Dökülen sıvıyı hemen kuru bir bezle ya da kâğıt havluyla, üstüne bastırarak çekin. Ovalamayın; ovmak lekeyi örgüye yayar.
- Katı kısımları künt bir bıçakla kaldırın.
- Gerekirse bezi çok az nemlendirin; suya bir iki damla bulaşık deterjanı yeterlidir. Önce görünmeyen bir köşede deneyin.
- Lekeye dokunarak çalışın, bezi sık sık değiştirin; halıyı ıslatmayın.
- Bölgeyi saç kurutma makinesinin düşük ısı ayarıyla hemen kurutun; kururken lifleri ara sıra fırçayla örgü yönünde düzeltin.
Çamaşır suyu ve renk açıcılar sisalde lekeyi değil, lifin rengini açar; kullanmayın. Leke türlerine göre yöntemler için halı lekesi nasıl çıkar yazısına bakın.
Su lekesi ve kahverengi halka
Sisal halıya su ya da renksiz bir içecek döküldüğünde, kuruyan bölgenin kenarında kahverengi bir halka kalabilir. Bu halka, suyun lifteki doğal maddeleri ve tabandaki kiri ıslak bölgenin kenarına taşımasıyla oluşur. Halka bir kez oluştuysa yeniden ıslatmak çoğu zaman onu büyütür. Küçük halkalar kuru temizlik tozuyla biraz açılabilir; belirgin halkada halıyı sisal temizleyen bir firmaya gösterin.
Sisal halı kokarsa
Sisal halıdan gelen ıslak ot ya da saman kokusu çoğu zaman halının nem çektiğini gösterir. Halıyı kaldırın, arka yüzüne ve altındaki zemine bakın; nemli ya da lekeli bir bölge varsa halıyı kuru ve havadar bir yerde iki yüzünden havalandırın. Arka yüzde beyaz ya da yeşil benekler görüyorsanız küf başlamıştır; bu durumda halıyı evde temizlemeye çalışmayın, firmaya gösterin. Kokuyu parfümlü spreylerle bastırmayın; nem lifte kalmaya devam eder. Küfün nedenleri için halı neden küflenir yazısına bakın.
Evcil hayvanlı evde sisal
Sisal tırnağa dayanıklı bir liftir; kediler bu yüzden sisal halıyı tırmalamayı sevebilir. İlmekli örgülü sisal halılarda tırnak ilmeğe takılıp onu çekebilir; düz örgülü sisal bu açıdan daha uygundur. Hayvan idrarı ve kusmuğu ise sisal için zor lekelerdir: sıvı lifin içine hızla çekilir ve koku bırakır. Böyle bir lekeyi hemen bastırarak alın, az nemle temizleyin ve bölgeyi kurutun; koku kaldıysa firmaya danışın. Ayrıntılar evcil hayvan lekesi ve kokusu yazısında.
Jüt mü, sisal mi?
Jüt ve sisal uzaktan birbirine benzer, ama farkları belirgindir. Jüt bir bitkinin gövdesinden, sisal ise agavın yapraklarından elde edilir. Jüt daha yumuşak ve ince dokuludur, ayak altında daha rahattır; buna karşılık daha çabuk aşınır ve neme daha da hassastır. Sisal sert ve pürüzlüdür, ama daha dayanıklıdır; antre, koridor ve merdiven gibi çok basılan yerlerde daha uzun ömürlüdür. İkisi de suyla yıkanmaz, bakımları kuru yöntemlere dayanır. Jüt halının bakımını jüt halı yıkanır mı yazısında anlattık.
Sisal halı nereye serilir?
Sisal halı kuru ve çok basılan alanlarda iyi sonuç verir: antre, koridor, çalışma odası, oturma odası. Mutfak, banyo önü, balkon ve nemli bodrum katı uygun değildir; sürekli su ve nem lifi bozar. Altına kaymayı önleyen bir taban koyun. Merdiven kaplamasında kullanılacaksa basamağa sıkıca sabitlenmelidir; kenarı gevşeyen halı ayağa takılır. Doğrudan güneş alan yerde halıyı ara sıra döndürün; doğal renkli sisal güneşte ton değiştirebilir.
Sisal halıyı firmaya verirken
Sisal halıyı her firma temizlemez; temizleyenler de halıyı havuza sokmaz, az nemli ve kuru yöntemlerle elde çalışır. Halının tamamında belirgin kir, büyük bir sıvı döküntüsü, kahverengi halka, küf, koku ya da hayvan idrarı varsa firmaya danışma zamanıdır. Firma genellikle yüzeyi kuru temizlik tozuyla ya da az nemli köpükle temizler, ardından halıyı hızla kurutur. Halıyı verirken sisal olduğunu söyleyin; nasıl temizleyeceklerini ve nasıl kurutacaklarını sorun. Firmaların sisal halı için verdiği fiyatları sisal halı yıkama fiyatları sayfasında karşılaştırabilirsiniz. Halının evde mi fabrikada mı temizleneceğine karar vermek için halı evde mi fabrikada mı yıkanır yazısına bakın.