Renk kusmasında halının boyası suyla çözülüp yanındaki açık renkli bölgeye geçer. Neden olduğunu, yıkamadan önce nasıl anlaşılacağını ve renk aktıysa ilk saatlerde ne yapılacağını anlatıyoruz.
Bu yazıda7 bölüm
Renk kusması, halının boyasının suyla çözülüp yanındaki açık renkli bölgeye geçmesidir. Nedeni çoğunlukla boyanın life iyi sabitlenmemiş olmasıdır; sıcak su, güçlü deterjan, halının uzun süre ıslak kalması ve yüzü aşağı bakacak biçimde kurutulması bunu tetikler. Erken fark edilirse, halı kurumadan müdahale edilirse çoğu zaman düzeltilebilir.
Boya neden yerinde durmaz?
Halı ipliği boyandıktan sonra boyanın life sıkıca bağlanması için bir sabitleme işlemi gerekir. Bu işlem eksik kalmışsa boyanın bir kısmı lifin üstünde gevşek durur. Halı kuru dururken bir şey olmaz; ıslandığında gevşek boya suya geçer ve suyun gittiği yere gider.
En çok akan renkler kırmızı, bordo, lacivert ve siyahtır. Akan boya çoğu zaman krem, beyaz ya da açık bej zemine geçer ve orayı pembe, mor ya da gri bir gölgeyle kaplar. El dokuma halılarda bu daha sık görülür; bazı eski halılarda boya hiç sabitlenmemiş olabilir. Desen baskıyla yapılmış ucuz makine halılarında da baskı boyası ıslanınca akabilir.
Renk kusmasını bir halı yıkama firması çoğu zaman yıkamadan önce yaptığı küçük bir deneyle anlar ve halıyı ona göre yıkar. Sorun, bu denemenin atlandığı ya da halının evde, bol suyla yıkandığı durumlarda çıkar.
Hangi halılar daha riskli?
- El dokuma ve eski halılar: Boyalar elde hazırlanmış olabilir, sabitleme her zaman tam değildir. Kırmızı ve lacivert zeminler en çok dikkat isteyen renklerdir.
- Patchwork ve eskitme halılar: Eski halı parçaları sonradan yeniden boyanarak birleştirilir. Bu ek boya suya karşı çoğu zaman hassastır.
- Baskılı makine halıları: Desen ipliğin içinde değil, yüzeye basılmıştır; ıslanınca baskı boyası yürüyebilir.
- Polipropilen makine halısı: Boya, lif üretilirken lifin içine katıldığı için bu halılarda renk akması seyrektir.
Akmayı tetikleyen durumlar
- Sıcak su: Boyayı gevşetir. Halı soğuk ya da ılık suyla yıkanmalıdır.
- Güçlü deterjan ve çamaşır suyu: Boyanın life tutunmasını zayıflatır, çamaşır suyu ayrıca rengi açar.
- Uzun süre ıslak kalmak: Halı ne kadar uzun süre ıslak kalırsa boya o kadar uzağa yürür.
- Yüzü aşağı ya da katlı kurutmak: Su yerçekimiyle tüylere iner, boyayı da beraberinde taşır. Katlı bekleyen halıda renk karşı yüze de geçer.
- Dökülen sıvı: Tek bir noktaya dökülen su, çay ya da temizleyici bile o bölgede küçük bir renk akmasına yol açabilir.
Yıkamadan önce kendiniz deneyin
Halıyı yıkamadan ya da bir lekeye su sürmeden önce boyanın akıp akmadığını kolayca görebilirsiniz. Beyaz bir bezi soğuk suyla nemlendirin, halının en koyu rengine, görünmeyen bir köşede birkaç saniye bastırın. Bezde renk varsa o halı suya duyarlıdır. Evde yıkamayın, lekeyi de bol suyla temizlemeye çalışmayın. Bu ve benzeri ön kontroller halıyı yıkamaya vermeden önce yazısında.
Renk aktıysa ilk saatler
- Halıyı daha fazla ıslatmayın. Üstüne su dökmek akmayı genişletir.
- Yüzü yukarı, düz serin. Halıyı katlı ya da rulo hâlde bırakmayın, renk akan bölgenin başka bir bölgeye değmesine izin vermeyin.
- Hızla kurutun. Kuru havluları bastırarak nemi alın, ardından vantilatörle ve açık pencereyle kurutun. Boya kurudukça olduğu yerde sabitlenir; amaç onun daha fazla yürümesini önlemektir.
- Çamaşır suyu ya da renk açıcı sürmeyin. Akan boyayla birlikte halının kendi rengini de açar; düzeltilebilecek bir sorunu kalıcı hâle getirir.
- Beklemeden firmaya verin. Renk akmasını geri almak için özel ürünler ve kontrollü işlem gerekir. Akan boya life ne kadar uzun süre yerleşirse geri alınması o kadar zorlaşır.
Firmada yıkanan halı renk kustuysa
Halıyı teslim aldığınızda renk akması görürseniz halıyı serip fotoğraflarını çekin ve vakit kaybetmeden firmaya haber verin. Firmanın halıyı yeniden işleme alıp alamayacağı, akmanın ne zaman fark edildiğine de bağlıdır. Değerli ve el dokuma halılarda yıkamadan önce boya testi yapılıp yapılmadığını sormak, bir sonraki seferde aynı sorunu önler. Bu tür halılar için el dokuma halı yazısına bakabilirsiniz.
Renk akması mı, sararma mı?
İkisi karıştırılabilir. Renk akması desenin rengini taşır ve o rengin hemen yanında yoğunlaşır. Sararma ise desenden bağımsızdır, halının her yerinde aynı sarımsı tondadır. Sararmanın nedenleri halı yıkandıktan sonra neden sararır yazısında. Firmaların ücretlerini halı yıkama fiyatları sayfasında karşılaştırabilirsiniz.