Halıdaki boya lekesinde iki şey belirleyicidir: boyanın su bazlı mı yağlı mı olduğu ve kurumuş olup olmadığı. Duvar boyası, yağlı boya, sprey boya ve çocuk boyaları için adımları anlatıyoruz.
Bu yazıda10 bölüm
Halıdaki boya lekesinde yolu iki şey belirler: boyanın su bazlı mı yağlı mı olduğu ve kurumuş olup olmadığı. Islak su bazlı boya, kaşıkla kaldırılıp soğuk su ve bulaşık deterjanıyla bastırarak çoğu zaman tamamen çıkar. Kurumuş ya da yağlı boya çok daha zordur. Her ürünü önce görünmeyen bir köşede deneyin, lekeyi ovalamayın.
Önce boyanın türünü öğrenin
Boya kutusunun üstünde inceltmek için ne kullanıldığı yazar. Su ile inceltilen boya su bazlıdır; tiner ya da beyaz ispirto ile inceltilen boya yağlı ya da sentetiktir. Kutu elinizde değilse boyayı yapan kişiye sorun ya da kokusuna bakın: su bazlı boyanın kokusu hafiftir, yağlı boyanın keskin ve ağırdır.
- Su bazlı boyalar: Plastik ve akrilik duvar boyaları, su bazlı ahşap boyaları, guaj, suluboya, parmak boyası ve çoğu çocuk boyası.
- Yağlı ve sentetik boyalar: Yağlı boya, sentetik kapı ve kalorifer boyası, vernik ve bazı ahşap koruyucular.
- Sprey boyalar: Çabuk kurur, çoğu çözücü bazlıdır.
Bu ayrım önemlidir, çünkü su bazlı boyayı çözen su ve deterjan yağlı boyaya hiçbir şey yapmaz, yağlı boyayı çözen inceltici ise halıya zarar verebilir. Boya lekesi halıdaki en zor lekelerden biridir; bir halı yıkama firması da kurumuş yağlı boyayı her zaman tamamen çıkaramaz. Bu yüzden hızlı ve doğru müdahale her şeydir.
Islak su bazlı boya
- Fazlasını kaldırın. Bir kaşığın ya da spatulanın kenarıyla boyayı lekenin kenarından ortasına doğru toplayıp kaldırın. Bastırmayın.
- Kâğıt havluyla çekin. Kâğıt havluyu lekeye hafifçe bastırıp kaldırın, her seferinde temiz yerini kullanın. Ovalamayın; boya tüylere sürülür.
- Soğuk deterjanlı su uygulayın. Bir su bardağı soğuk suya birkaç damla bulaşık deterjanı karıştırın. Bezle lekeye bastırın, birkaç dakika bekleyin.
- Bastırarak alın. Kuru beyaz bezle boyayı çekin. Beze boya geçtikçe işlemi yineleyin. Dıştan içe çalışın.
- Durulayın. Temiz soğuk suyla nemlendirdiğiniz bezle bölgeyi birkaç kez bastırın. Halıda boya ya da deterjan kalmasın.
- Kurutun. Kuru havluyu bölgeye koyup üstüne ağırlık bırakın, sonra havalandırın ve tüyleri düzeltin.
Su bazlı boya ıslakken çoğu zaman bu adımlarla tamamen çıkar. Ne kadar beklerseniz o kadar zorlaşır; boya badanası sırasında halıya damla düştüyse işinizi bırakıp önce damlayı alın.
Kurumuş su bazlı boya
Plastik ve akrilik boya kuruyunca su geçirmeyen esnek bir tabakaya dönüşür ve tüylerin ucunu sarar. Bu durumda yapılabilecekler şunlardır:
- Kuru boyanın tüylerin üstünde kalan kısmını tırnağınızla ya da künt bir bıçağın sırtıyla nazikçe kırıp alın. Tüyleri koparmayın.
- Bölgeye ılık deterjanlı suyla ıslattığınız bezi koyun ve on beş yirmi dakika bekletin. Boya yumuşar.
- Yumuşayan boyayı bezle bastırarak ya da yumuşak bir diş fırçasıyla tüy yönünde hafifçe kaldırarak alın.
- Kalan iz için renksiz tıbbi alkolle nemlendirilmiş pamuğu deneme köşesinden sonra bastırın; alkol kurumuş akrilik boyayı yumuşatır.
- Temiz suyla durulayıp kurutun.
Boya yalnız tüylerin en ucundaysa ve halı uzun tüylüyse, o tüylerin ucunu makasla kesmek en temiz çözüm olabilir. Kısa tüylü halıda bunu yapmayın; kesilen yer çukur gibi görünür.
Yağlı ve sentetik boya
Yağlı boyayı su ve deterjan çözmez. Boyanın kutusunda yazan inceltici, çoğu zaman beyaz ispirto ya da tiner, boyayı çözer; ama aynı inceltici halının lifini, boyasını ve arka yüzdeki yapıştırıcıyı da bozabilir. Bu ürünlerin kokusu ağırdır ve kolay alev alırlar. Bu yüzden:
- Islak boyanın fazlasını önce kaşıkla kaldırın ve kâğıt havluyla çekin.
- İnceltici kullanacaksanız mutlaka önce görünmeyen bir köşede deneyin. Tüyler sertleşiyor, parlıyor ya da renk açılıyorsa kullanmayın.
- İncelticiyi lekeye dökmeyin; pamuğa çok az damlatıp lekeye bastırın, pamuğu sık değiştirin.
- Odayı havalandırın, ateşten, ocaktan ve sigaradan uzak durun.
- Boya çözülünce bölgeyi deterjanlı suyla bastırarak incelticiden arındırın, sonra temiz suyla durulayıp kurutun.
Leke büyükse, boya kurumuşsa ya da halı yün, akrilik veya değerli bir halıysa inceltici denemeyin; doğrudan firmaya verin.
Sprey boya
Sprey boya çok ince bir tabaka hâlinde ve çok hızlı kurur, tüylerin yalnız ucunda kalır. Islakken kâğıt havluyla bastırarak alın, ardından alkolle nemlendirdiğiniz pamukla deneme köşesinden sonra bastırın. Kuruduktan sonra fark ettiğiniz sprey boya lekesinde, tüy uçlarını makasla düzeltmek ya da firmaya vermek dışında evde fazla seçenek yoktur.
Çocuk boyaları
Parmak boyası, guaj ve suluboya su bazlıdır ve kolay çıkar. Islakken soğuk suyla ve birkaç damla deterjanla bastırarak alın; kuruduysa ıslak bezle yumuşatıp aynı işlemi yapın. Mum boya ise boya değil, mumdur; onun için mum lekesi yazısındaki yöntemi izleyin. Keçeli kalem lekeleri için mürekkep lekesi yazısına bakın.
Leke çıktıktan sonra kontrol
Bölge tamamen kuruduktan sonra eğilip tüylere dokunun. Boya çıktığı hâlde tüyler sert, yapışkan ya da birbirine yapışık geliyorsa halıda ya boya artığı ya da deterjan kalmıştır. Temiz suyla nemlendirdiğiniz bezle bir tur daha bastırıp kurutun. Ardından yumuşak bir fırçayla tüyleri tek yöne tarayın. Sonuca gün ışığında bakın; beyaz boya lekeleri lamba ışığında görünmeyip gündüz soluk bir gölge olarak belli olabilir. İnceltici kullandıysanız birkaç gün içinde bölgede renk açılması ya da tüy sertleşmesi olup olmadığını da izleyin.
Boya lekesini büyüten hatalar
- Islak boyayı ovmak ya da yaymak
- Kurumuş boyayı sert fırçayla kazıyıp tüyleri koparmak
- Sıcak su ya da ısı uygulamak: su bazlı boyayı life daha sıkı bağlar
- İncelticiyi ya da asetonu lekeye bol miktarda dökmek
- Çamaşır suyu sürmek: boyayı değil halının rengini açar
- Bir çözücüden ötekine durulamadan geçmek
Boya yaparken halıyı korumak
Ev boyanacaksa halıları kaldırıp rulo yapmak en güvenli yoldur. Kaldırılamayan halıların üstünü naylon örtüyle, onun üstünü de eski bir çarşaf ya da kartonla kaplayın; naylon tek başına kaygandır ve boya üstünden akar. Boya kovasını ve fırçaları halının üstünde değil, ayrı bir örtünün üstünde tutun. Boyacıdan önce halıyı kaldırmak, sonradan boya lekesiyle uğraşmaktan çok daha kolaydır.
Firmaya bırakmanız gerekenler
Kurumuş yağlı boya, geniş bir alana yayılmış boya, sprey boya ve yün, ipek, viskon ya da el dokuma halıdaki her türlü boya lekesi için halıyı firmaya verin. Firmaya boyanın türünü ve neyle denediğinizi söyleyin. Bazı boya lekeleri firmada da tamamen çıkmayabilir; ne kadar erken götürürseniz şans o kadar artar. Ücretleri halı yıkama fiyatları sayfasında karşılaştırabilirsiniz. Benzer bir leke için oje yazısına, bütün leke türleri için halı lekesi nasıl çıkar yazısına bakın.