Mürekkep lekesinde yolu kalemin türü belirler: tükenmez ve keçeli kalem alkolle, dolma kalem ve yıkanabilir kalem suyla çıkar. Her biri için adımları ve evde sık denenen yöntemlerin işe yarayıp yaramadığını anlatıyoruz.
Bu yazıda12 bölüm
- Önce kalemin türüne bakın
- Hazırlık ve deneme
- Tükenmez ve keçeli kalem lekesi
- Dolma kalem ve yıkanabilir kalem lekesi
- Yazıcı mürekkebi ve toner tozu
- Kalıcı kalem lekesi
- Kolonya, saç spreyi ve süt işe yarar mı?
- Günler önce oluşmuş mürekkep
- Leke yayılırsa ne yapmalı?
- Yün, ipek ve uzun tüylü halıda mürekkep
- Bu hatalar lekeyi kalıcı yapar
- Firmaya bırakmanız gerekenler
Mürekkep lekesinde yolu kalemin türü belirler. Tükenmez ve keçeli kalem lekesi renksiz tıbbi alkolle nemlendirilmiş pamukla bastırarak çözülür; dolma kalem ve yıkanabilir çocuk kalemi lekesi soğuk su ve birkaç damla bulaşık deterjanıyla çıkar. Her ürünü önce görünmeyen bir köşede deneyin ve lekeyi ovalamayın.
Önce kalemin türüne bakın
Mürekkebin içinde rengi taşıyan sıvı farklıdır ve lekeyi çözen şey de buna göre değişir. Yanlış yöntem lekeyi çözmek yerine yayar.
- Tükenmez kalem: Mürekkebi yağlıdır, suyla çözülmez. Alkol çözer.
- Keçeli kalem ve boya kalemi: Çoğunun mürekkebi alkol bazlıdır. Alkol çözer.
- Yıkanabilir çocuk kalemleri: Su bazlıdır; soğuk su ve deterjanla çıkar.
- Dolma kalem mürekkebi: Su bazlıdır, ama koyu renkleri hızla life işler. Soğuk su ve deterjanla başlanır.
- Jel kalem: Renk veren pigment parçacıkları içerir; su ve deterjanla başlanır, kalan iz için alkol denenir.
- Kalıcı kalem: En zor olanıdır. Alkolle kısmen açılır ama çoğu zaman iz bırakır.
Kalemin türünü bilmiyorsanız önce suyla başlayın. Su lekeyi açmıyor, bezde renk görünmüyorsa alkole geçin.
Hazırlık ve deneme
Pamuk, beyaz bezler, renksiz tıbbi alkol, soğuk su, bulaşık deterjanı ve kuru bir havlu hazırlayın. Alkol bazı halı boyalarını da çözebilir; bu yüzden alkolü önce halının görünmeyen bir köşesinde pamukla deneyin. Pamukta halının rengi görünüyorsa o halıda alkol kullanmayın ve lekeyi bir halı yıkama firmasına bırakın. Mürekkep lekesi küçük olduğu için çoğu zaman önemsenmez, ama yanlış ürünle müdahale edilen küçük bir leke halıda geniş bir mavi gölgeye dönüşebilir.
Tükenmez ve keçeli kalem lekesi
- Pamuğu nemlendirin. Renksiz tıbbi alkolü pamuğa damlatın. Alkolü lekeye doğrudan dökmeyin; mürekkep alkolle çözülüp çevreye akar.
- Bastırarak alın. Pamuğu lekenin kenarından başlayarak bastırın, kaldırın. Pamuğa mavi ya da siyah renk geçtiğini göreceksiniz.
- Pamuğu sık değiştirin. Kirlenen pamukla devam ederseniz mürekkebi halıya geri sürersiniz. Her birkaç bastırışta yeni pamuk alın.
- Dıştan içe ilerleyin. Lekenin ortasına en son gelin ki çözülen mürekkep dışarı yayılmasın.
- Alkolü alın. Leke kaybolunca bir su bardağı soğuk suya birkaç damla bulaşık deterjanı koyun, bezle bastırarak uygulayın. Ardından temiz suyla nemlendirdiğiniz bezle birkaç kez durulayın.
- Kurutun. Kuru havluyu bölgeye koyup üstüne ağır bir şey bırakın, bir saat sonra kaldırın. Tüyleri parmaklarınızla düzeltin.
Dolma kalem ve yıkanabilir kalem lekesi
- Kuru bezle bastırarak sıvı mürekkebi çekin.
- Bir su bardağı soğuk suya birkaç damla bulaşık deterjanı karıştırın, bezle lekeye bastırın, birkaç dakika bekletin.
- Kuru bezle bastırarak alın. Beze renk geçtikçe işlemi yineleyin.
- Kalan hafif iz için bir su bardağı soğuk suya bir yemek kaşığı beyaz sirke ekleyip aynı biçimde uygulayın.
- Temiz suyla durulayın ve kurutun.
Su bazlı mürekkep çok hızlı yayılır. Lekeye bol su dökmeyin, nemli bezle çalışın.
Yazıcı mürekkebi ve toner tozu
Yazıcı kartuşundan dökülen sıvı mürekkep su bazlıdır; dolma kalem lekesi gibi soğuk su ve deterjanla alınır. Lazer yazıcının toner tozu ise farklıdır. Toneri ıslatmayın; su onu macun gibi yayar ve lifin içine iter. Önce dökülen tozu kâğıtla kenarından toplayın, kalanını elektrikli süpürgeyle, halıya bastırmadan çekin. Ardından kalan gölge için soğuk deterjanlı suyla bastırın. Toner ısıyla erir ve yapışır; sıcak su, ütü ve saç kurutma makinesi kullanmayın.
Kalıcı kalem lekesi
Kalıcı kalemin mürekkebi life tutunmak için yapılmıştır. Tükenmez kalem adımlarını alkolle uygulayın ama sabırlı olun: leke tek seferde değil, birçok turda açılır. Her turdan sonra bölgeyi kurutup bakın. Lekenin büyük kısmı çıktığı hâlde soluk bir iz kalabilir. Beyaz ya da çok açık renkli sentetik halıda bu iz, deneme yaptıktan sonra az miktarda oksijenli suyla açılabilir; oksijenli suyu alkolle aynı anda değil, bölgeyi durulayıp kuruttuktan sonra kullanın.
Kolonya, saç spreyi ve süt işe yarar mı?
- Kolonya: İçinde alkol olduğu için mürekkebi çözebilir ama parfüm yağı ve bazen boya da içerir; halıda iz bırakabilir. Tıbbi alkol yoksa renksiz kolonya deneme köşesinden sonra kullanılabilir.
- Saç spreyi: Eskiden içindeki alkol yüzünden önerilirdi. Bugünkü spreylerde alkolün yanında tüyleri yapıştıran maddeler de vardır; lekeyi alırken halıyı yapışkan bırakabilir. Önermiyoruz.
- Süt: Mürekkebi çözdüğüne dair yaygın bir inanış vardır ama halıda yeni bir protein ve koku lekesi bırakır. Kullanmayın.
Günler önce oluşmuş mürekkep
Kurumuş tükenmez ve keçeli kalem lekesi de alkolle çözülür; mürekkep kuruyunca alkolün etkisi kaybolmaz, yalnız daha fazla tur gerekir. Alkolle nemlendirdiğiniz pamuğu lekenin üstünde bir iki dakika bekletin, sonra bastırarak alın. Kurumuş dolma kalem ve yazıcı mürekkebi ise life daha sıkı yerleşir. Lekeyi önce soğuk deterjanlı suyla ıslattığınız bezi üstünde bekleterek yumuşatın, ardından bastırarak çalışın. Her turdan sonra bölgeyi kurutup sonuca bakın; nemliyken leke olduğundan koyu görünür, kuruyunca açılmış olabilir.
Leke yayılırsa ne yapmalı?
Alkol ya da su uyguladığınızda lekenin genişlediğini görürseniz durun. Kuru bir havluyu lekenin üstüne bastırarak nemi çekin, bölgeyi kurutun. Ardından daha az ürünle, pamuğu iyice sıkarak ve yalnız lekenin kenarından içe doğru yeniden başlayın. Geniş bir alana yayılmış mürekkep evde tam çıkmayabilir.
Yün, ipek ve uzun tüylü halıda mürekkep
Yün halıda alkol yünün kendisine zarar vermez ama halının boyasını etkileyebilir; deneme köşesi şarttır. Yünde sıcak su ve güçlü temizleyici kullanmayın. İpek, viskon ve bambu halılarda ne alkol ne su kullanın, mürekkebi kuru bezle bastırıp halıyı firmaya verin. Shaggy halıda mürekkep yalnız birkaç tüyün ucundaysa, o tüylerin ucunu makasla kesmek lekeyi tamamen ortadan kaldırabilir.
Bu hatalar lekeyi kalıcı yapar
- Lekeyi ovmak ya da silgiyle silmeye çalışmak
- Alkolü lekeye doğrudan dökmek
- Çamaşır suyu sürmek
- Tiner, aseton ya da benzin denemek: halının lifini ve boyasını bozabilir
- Sıcak su ya da ısı uygulamak
Firmaya bırakmanız gerekenler
Leke genişse, kalıcı kalemle yapılmışsa, halı ipek, viskon ya da el dokumaysa veya alkol halının rengini etkiliyorsa uğraşmayı bırakın. Firmaya lekenin hangi kalemden olduğunu ve ne denediğinizi söyleyin. Ücretleri halı yıkama fiyatları sayfasında karşılaştırabilirsiniz. Boya türü öteki lekeler için boya lekesi yazısına, açık renkli halılar için beyaz halıdan leke yazısına, bütün lekeler için halı lekesi nasıl çıkar yazısına bakın.