Halıya damlayan japon yapıştırıcısı kuruyunca tüyleri sert bir topak hâline getirir. Küçük damlanın uçları keserek almayı, asetonla yumuşatmayı, asetonun hangi halılarda kullanılmayacağını, güvenlik önlemlerini ve öteki yapıştırıcı türlerini anlatıyoruz.
Bu yazıda16 bölüm
- Japon yapıştırıcısı halıda nasıl davranır?
- Islakken dokunmayın
- Önce halının lifini öğrenin
- Küçük damla: uçları kesmek
- Asetonla yumuşatma
- Asetonla çalışırken güvenlik
- Beyaz buğu kaldıysa
- Yapıştırıcı tabana ve zemine ulaştıysa
- Tırnak yapıştırıcısı ve takma tırnak
- Yapıştırıcının yerini bulmak
- Uzun tüylü halıda yapıştırıcı
- Geniş yapıştırıcı lekesi
- Öteki yapıştırıcılar
- Yapıştırıcı lekesini büyüten hatalar
- Yapıştırıcıyla çalışırken önlem
- Yapıştırıcı çıkmazsa
Halıya damlayan japon yapıştırıcısı kuruyunca tüyleri sert bir topak hâline getirir. Küçük ve yüzeydeki damla, sertleşen tüy uçları kesilerek en temiz biçimde alınır. Daha geniş lekede aseton pamukla bastırılarak yapıştırıcıyı yumuşatır; ama aseton bazı sentetik lifleri eritir, önce görünmeyen bir köşede deneyin.
Japon yapıştırıcısı halıda nasıl davranır?
Japon yapıştırıcısı olarak bilinen hızlı yapıştırıcılar, havadaki nemle saniyeler içinde sertleşir. Halıya damladığında tüylerin arasına akar ve dokunduğu lifleri birbirine kaynatır. Kuruyunca genellikle renksiz, parlak ve taş gibi sert bir topak kalır. Bu topak suyla, sabunla ya da deterjanla çözülmez. Bu yüzden japon yapıştırıcısında iki yol vardır: sertleşen tüyleri kesmek ya da yapıştırıcıyı çözen bir maddeyle yumuşatmak.
Küçük damlaların çoğu evde temizlenir. Geniş bir alana yayılmış ya da tabana kadar inmiş yapıştırıcıda ise bir halı yıkama firmasından ya da halı onarım atölyesinden destek almak gerekebilir.
Islakken dokunmayın
Yapıştırıcı yeni damladıysa ona parmağınızla dokunmayın; parmağınız tüylere ya da kendi derinize yapışabilir. Kâğıt havluyla silmeye çalışmak da işe yaramaz; havlu yapıştırıcıya yapışıp tüylerin üstünde kalır. Damlanın yayılmasını önlemek için tüpü hemen kaldırın ve yapıştırıcının kurumasını bekleyin. Japon yapıştırıcısında ıslak hâli temizlemeye çalışmak, kurumuş hâli temizlemekten daha büyük bir iz bırakır.
Önce halının lifini öğrenin
Aseton, japon yapıştırıcısını yumuşatan en yaygın maddedir, ama her halıya uygun değildir. Polipropilen, polyester ve naylon halılar çoğu zaman asetona dayanır. Asetat ve modakrilik gibi bazı lifler ise asetonla erir ve delinebilir. Viskon, ipek ve bambu halılarda aseton kullanılmaz. Yün halıda aseton bazı boyaların akmasına yol açabilir. Halınızın lifini bilmiyorsanız etiketine bakın; etiket yoksa asetonu mutlaka halının görünmeyen bir yerinde deneyin.
Küçük damla: uçları kesmek
Yapıştırıcı yalnız tüylerin ucundaysa en temiz yol, sertleşen kısmı kesmektir. Küçük, sivri uçlu bir makasla yapışan tüy uçlarını tek tek kesin; sağlam tüye dokunmayın. Kesimi çevredeki tüylerden daha kısa yapmamaya çalışın. Kestikten sonra tüyleri parmaklarınızla kabartın; küçük bir boşluk çevredeki tüylerle örtülür. Bu yöntem kimyasal kullanmadığı için her halıda güvenlidir. Kesilen tüy uçlarını toplayıp süpürün; sert yapıştırıcı parçaları süpürgenin fırçasına takılabilir, bu yüzden önce elle almak daha iyidir.
Asetonla yumuşatma
- Asetonu ya da asetonlu oje çıkarıcıyı önce halının görünmeyen bir köşesinde deneyin; lifin erimediğinden ve rengin akmadığından emin olun.
- Bir pamuk tamponu ya da kulak çubuğunu asetonla nemlendirin.
- Pamuğu yapıştırıcının üstüne bastırın ve birkaç dakika bekletin. Ovalamayın; ovmak yumuşayan yapıştırıcıyı yayar.
- Yumuşayan yapıştırıcıyı künt bir bıçakla ya da tırnağınızla kenarından kaldırın.
- Gerekirse birkaç kez tekrarlayın, her seferinde temiz bir pamuk kullanın.
- Son olarak bölgeyi soğuk su ve birkaç damla bulaşık deterjanıyla nemlendirilmiş bir bezle bastırarak temizleyin, temiz suyla durulayın.
Aseton halıya dökülmez; yalnız pamukla ve az miktarda kullanılır. Asetonun halıda nasıl kullanıldığını halıdan oje nasıl çıkar yazısında da anlattık.
Asetonla çalışırken güvenlik
Aseton kolay alev alır ve buharı keskindir. Odayı havalandırın, yakında soba, ocak, mum ya da sigara olmasın. Asetonu çocukların ve evcil hayvanların ulaşamayacağı yerde tutun, kullanırken eldiven giyin. Asetonu çamaşır suyu gibi başka temizlik ürünleriyle karıştırmayın.
Beyaz buğu kaldıysa
Japon yapıştırıcısı kururken çevresinde beyazımsı bir buğu bırakabilir. Bu buğu özellikle koyu renkli halıda belirgin görünür. Yapıştırıcı alındıktan sonra bölgeyi soğuk deterjanlı suyla nemlendirilmiş bir bezle bastırarak temizleyin ve durulayın. Buğu tüylerin ucundaysa o uçları hafifçe kesmek de iş görür.
Yapıştırıcı tabana ve zemine ulaştıysa
Çok miktarda yapıştırıcı halının tabanından geçip alttaki parkeye ya da fayansa ulaşabilir; halı zemine yapışabilir. Bu durumda halıyı zorla çekmeyin, hem halı hem zemin zarar görür. Yapıştığı noktayı bulun ve kenarından asetonlu pamukla yumuşatarak yavaşça ayırın. Aseton parke cilasına ve bazı boyalı yüzeylere zarar verebilir; zeminde de önce görünmeyen bir yerde deneyin.
Tırnak yapıştırıcısı ve takma tırnak
Takma tırnak ve tırnak süsü yapıştırıcıları da çoğu zaman japon yapıştırıcısıyla aynı türdendir ve halıda aynı biçimde sertleşir. Bu damlalarda da önce kurumasını bekleyin, sonra uçları kesin ya da asetonla yumuşatın. Manikür sırasında oje ve aseton da döküldüyse önce yapıştırıcıyı, sonra oje izini temizleyin.
Yapıştırıcının yerini bulmak
Renksiz yapıştırıcı kuruyunca halıda zor görülür. Damlanın düştüğü yeri tam bilmiyorsanız elinizi tüylerin üstünde yavaşça gezdirin; sert, batan ya da parlak bir nokta yapıştırıcının yeridir. Yandan gelen ışıkta tüylerin parlaklığına bakmak da yeri bulmayı kolaylaştırır.
Uzun tüylü halıda yapıştırıcı
Shaggy gibi uzun tüylü halılarda yapıştırıcı çoğu zaman tüylerin ucunda kalır ve birkaç tüyü bir arada sertleştirir. Bu halılarda en iyi yol, sertleşen kısmı makasla kesmektir; uzun tüylerin arasında kesilen yer belli olmaz. Bu halılarda aseton kullanmaktan kaçının; uzun tüyler asetonu emer ve geniş bir alana yayar.
Geniş yapıştırıcı lekesi
Bir tüp yapıştırıcının tamamı dökülmüşse ya da yapıştırıcı tabana kadar inmişse, kesmek ve aseton bölgede belirgin bir çukur ya da renk değişimi bırakabilir. Bu durumda zarar gören bölgenin kesilip yerine aynı halıdan bir parça konması, yani yama yapılması gerekebilir. Ayrıntılar halı tamiri nasıl yapılır yazısında.
Öteki yapıştırıcılar
- Beyaz tutkal: Su bazlıdır; taze iken soğuk suyla nemlendirilmiş bezle bastırılarak alınır. Kuruduysa nemli bezle yumuşatılıp kazınır.
- Sıcak silikon: Soğuyunca sertleşir; buzla daha da sertleştirip künt bir bıçakla kenarından kaldırılır.
- Bant ve etiket yapışkanı: Yapışkan iz, buzla sertleştirilip kazınır; kalan kısım için yağ çözen bir sabunlu su işe yarar. Benzer yapışkan lekeler için halıdan sakız nasıl çıkar yazısına bakın.
Yapıştırıcı lekesini büyüten hatalar
- Islak yapıştırıcıya dokunmak ya da silmek
- Sertleşen topağı çekip koparmak; tüyler dipten kopar
- Asetonu halıya dökmek
- Asetonu denemeden kullanmak
- Yapıştırıcıyı ısıtarak yumuşatmaya çalışmak
Yapıştırıcıyla çalışırken önlem
Evde küçük tamir işleri için yapıştırıcı kullanacaksanız halısız bir zemin seçin ya da halının üzerine kalın bir örtü serin. Tüpü kullanmadığınız anda kapatın ve yatay değil, dik tutun. Çocukların el işi yaptığı masanın altına da bir örtü sermek, birçok yapıştırıcı lekesini önler.
Yapıştırıcı çıkmazsa
Yapıştırıcı geniş bir alana yayıldıysa, halının lifi asetona uygun değilse ya da halı değerliyse halıyı firmaya gösterin ve lekenin japon yapıştırıcısı olduğunu söyleyin. Bütün leke türleri için halı lekesi nasıl çıkar yazısına bakın. Ücretleri halı yıkama fiyatları sayfasında karşılaştırabilirsiniz.