Halı tamiri, yanık, delik, güve yeniği ve sökük gibi hasarların halının türüne göre onarılmasıdır. El dokuma halıda yeniden dokumayı, makine halısında yamayı, onarımın yıkamayla sırasını ve ücretin neye göre değiştiğini anlatıyoruz.
Bu yazıda8 bölüm
Halı tamiri, yanık, delik, güve yeniği ve sökük gibi hasarların halının türüne göre onarılmasıdır. El dokuma halıda eksilen düğümler aynı renkte iplikle yeniden dokunur; makine halısında hasarlı bölge benzer bir parçayla yamalanır. Gevşek bölgeler yıkamadan önce sağlamlaştırılır, çünkü yıkama hasarı büyütebilir.
Hangi hasarlar onarılır?
- Yanık: Tüyün ucundaysa kesilerek, tabana indiyse yama ya da yeniden dokumayla.
- Delik: Halının iskeletini oluşturan çözgü ve atkı iplikleri kopmuştur; önce bu iskelet yeniden kurulur, sonra tüy dokunur ya da yama yapılır.
- Güve yeniği: Tüylerin dipten kesildiği kel bölgeler; el dokumada yeniden düğümlenir.
- Sökük ve yırtık: Halının bir çizgi boyunca açılması; dikişle birleştirilir, gerekirse arkası destek bezle güçlendirilir.
- Aşınıp tüysüz kalan yerler: El dokumada yeniden düğümlenebilir; makine halısında çoğu zaman olduğu gibi bırakılır.
Bu işlerin çoğu bir halı yıkama firmasında ya da halı onarım atölyesinde yapılır. Saçak ve kenar onarımı ayrı bir iştir; overlok, kenar sarma ve saçak yenileme halı saçağı ve kenarı nasıl tamir edilir yazısında.
El dokuma halıda yeniden dokuma
El dokuma halıda en iyi sonucu veren yöntem, hasarlı bölgenin halının kendi dokuma tekniğiyle yeniden yapılmasıdır. Usta önce hasarın çevresindeki gevşek düğümleri temizler. Delik varsa çözgü ipliklerini yeniden gerer, atkıyı geçirir; sonra her düğümü halının düğüm türüne ve sıklığına uygun biçimde atar. İplik halının lifine ve rengine göre seçilir; eski ve solmuş halıda yeni ipliğin tonu solmuş renge yakın tutulur. Son olarak yeni tüyler çevredeki boya kırpılır. İyi yapılmış onarım ön yüzden zor seçilir; arka yüzde yeni düğümler görülebilir. Halınızın el dokuma olup olmadığını el dokuma halı nasıl anlaşılır yazısından öğrenebilirsiniz.
Makine halısında yama
Makine halısında hasarlı bölge düzgün bir kare ya da daire biçiminde kesilip çıkarılır. Yerine aynı ya da çok benzer bir halıdan, aynı boyda bir parça konur ve arkadan destek bezle ya da dikişle tutturulur. Tüy yönü çevreyle aynı olmalıdır; yoksa yama ışık alınca farklı görünür. Desenli halıda desenin tutması zordur; onarımın ne kadar belli olacağını önceden konuşun. Halının kendisinden parça alınamıyorsa firma elindeki benzer halılardan uygun parça arar. Uygun parça bulunamazsa, hasarlı bölgenin mobilya altına gelecek biçimde halıyı çevirmek onarımdan daha mantıklı olabilir.
Güve yeniği ve yanık
Güve yeniğinde önce halının temizlenmesi ve böceğin bitirilmesi gerekir; yoksa onarılan yer yeniden yenir. Güveli halının temizliği halı güvesi yazısında. Yanıkta ise önce yanığın derinliğine bakılır; yalnız uçlar yandıysa kesmek yeterli olabilir. Evde yapılabilecekleri halıdan yanık lekesi nasıl çıkar yazısında anlattık.
Sökük ve yırtık
Halının ortasında bir çizgi boyunca açılan sökük, çoğu zaman eskiyip kuruyan çözgü ipliklerinin kopmasıyla olur. Usta sökük kenarlarını uygun iplikle arka yüzden diker, gerekirse halının arkasına ince bir destek bez geçirir. Sökük üzerinde yürünmeye devam edilirse kısa sürede büyür; fark ettiğinizde halıyı kaldırın ya da bölgeyi basılmayacak biçimde koruyun.
Tamire kadar ne yapmalı?
Delik ve söküğün kenarlarına basılmasın; halıyı kaldırın ya da hasarlı bölgeyi bir mobilyanın altına alın. Gevşeyen düğümleri ve sarkan iplikleri çekmeyin, kesmeyin; usta onarımda bu iplikleri kullanabilir. Hasara yapıştırıcı sürmeyin ve geniş bantla uzun süre bantlamayın; yapıştırıcı ipliklere işler ve onarımı zorlaştırır. Halıyı katlayarak değil, gevşek bir rulo yaparak taşıyın.
Yıkamadan önce mi, sonra mı?
Gevşek, sökük ya da delik bölgeler yıkamadan önce sağlamlaştırılır; suyun ve fırçanın etkisiyle hasar büyüyebilir. Rengin eşleşmesi gereken düğüm onarımı ise çoğu zaman yıkamadan sonra yapılır, çünkü renk temiz halıda doğru görünür. Halıyı verirken hasarlı yerleri firmaya gösterin; sıralamayı firma halının durumuna göre önerir.
Hasarlı yerin fotoğrafını önceden çekin; firma da halıyı teslim alırken hasarı not etmelidir. Onarımın hangi yöntemle yapılacağını, iplik ya da parçanın nereden bulunacağını ve onarımın ön yüzde ne kadar seçileceğini sorun. Değerli ve antika halılarda onarımı aceleye getirmeyin; uygun renkte iplik bulmak zaman alabilir. Bu halıların bakımı için antika halı yıkama yazısına bakın.
Ücret neye göre değişir?
Tamir ücretini hasarın büyüklüğü, halının el dokuma mı makine mi olduğu, düğüm sıklığı, uygun iplik ya da yama parçası bulunup bulunmadığı belirler. Fiyatı halıyı görmeden söylemek zordur; firmaya hasarın yakın fotoğrafını gönderip ön bilgi alabilirsiniz. Küçük bir hasarın onarımı, büyüdükten sonraki onarımdan hem daha kolay hem daha az görünür olur; hasarı fark edince geciktirmeyin. Yıkama ücretlerini halı yıkama fiyatları sayfasında karşılaştırabilirsiniz.