Pas lekesi çoğunlukla nemli halıya değen metal mobilya ayağından gelir. Sentetik halıda hafif bir asitle nasıl açılacağını, yün ve ipekte neden evde uğraşılmaması gerektiğini ve pasın geri gelmemesi için yapılacakları anlatıyoruz.
Bu yazıda13 bölüm
- Pas halıya nereden gelir?
- Pas lekesini nasıl tanırsınız?
- İlk iş: kaynağı kaldırıp kurutmak
- Gerekenler
- Sentetik halıda adım adım
- Limon mu, sirke mi?
- Eski ve koyulaşmış pas
- Tuz ve limon karışımı
- Pas sökücüler neden kullanılmaz?
- Çamaşır suyu pası koyulaştırır
- Yün, ipek ve el dokuma halıda pas
- Pas geri gelmesin diye
- Firmaya ne zaman verilmeli?
Halıdaki pas lekesi çoğunlukla nemli halıya değen metal mobilya ayağından, çividen ya da ıslak bırakılan metal bir eşyadan gelir. Taze ve küçük pas izi, sentetik halıda limon suyu ya da beyaz sirke gibi hafif bir asitle bastırarak açılabilir. Yün, ipek ve el dokuma halılarda asit denemeyin. Önce görünmeyen bir köşede deneyin, lekeyi ovalamayın.
Pas halıya nereden gelir?
Demir ve çelik, nemle temas ettiğinde paslanır. Halı da nemi tuttuğu için üzerinde duran metal eşyanın paslanmasına ortam hazırlar. En sık rastlanan kaynaklar şunlardır:
- Halı yıkandıktan sonra tam kurumadan üzerine konan sandalye, masa ve koltuk ayakları
- Çiçek saksısının altındaki metal tabak ya da saksı standı
- Kalorifer peteği, ütü masası ve kurutmalık ayakları
- Halının üstünde unutulan çivi, toka, anahtar, çatal ya da kutu
- Kapı önü halılarında ıslak şemsiye ve bisiklet
- Paslı tesisattan gelen suyla yapılan yıkama
Bu yüzden pas lekesi çoğu zaman yıkamadan birkaç gün sonra fark edilir: halı yıkanır, nemliyken mobilyalar yerine konur ve ayakların altında yuvarlak, turuncu izler belirir. İyi bir halı yıkama firması halıyı tam kuru teslim eder; ama teslimden sonra halıyı serip mobilyaları yerleştirmeden önce elinizle tabanını yoklamak yine de iyi bir alışkanlıktır.
Pas lekesini nasıl tanırsınız?
Pas lekesi turuncu, kızıl ya da kahverengidir ve çoğu zaman lekeye yol açan metal eşyanın şeklini taşır: masa ayağından yuvarlak ya da kare bir iz, çividen ince bir çizgi. Kenarları nettir. Kuru pas lekesine parmağınızı sürdüğünüzde turuncu bir toz bulaşabilir. Sarı lekelerle karıştırılabilir; sarı lekelerin nedenleri ve çaresi halıdaki sarı lekeler yazısında.
İlk iş: kaynağı kaldırıp kurutmak
Paslı eşyayı halıdan kaldırın ve halının o bölgesini kurutun. Nem devam ettikçe pas da devam eder. Bölge ıslaksa kuru havluyla bastırarak nemi çekin ve havalandırın. Metal eşyayı yeniden yerine koyacaksanız ayağının altına plastik ya da keçe bir koruyucu yerleştirin.
Ardından lekenin üstündeki kuru pas tozunu yumuşak bir fırçayla ya da süpürgeyle alın. Tozu ıslatmadan almak, lekenin büyüklüğünü azaltır.
Gerekenler
- Taze sıkılmış ve süzülmüş limon suyu ya da beyaz sirke
- Beyaz bezler ve pamuk
- Soğuk su
- Kuru bir havlu
- Eldiven
Sentetik halıda adım adım
- Deneme yapın. Limon suyunu ya da sirkeyi pamukla halının görünmeyen bir köşesine bastırın, kurumasını bekleyin. Halının rengi açılmıyorsa devam edin.
- Lekeyi nemlendirin. Limon suyunu ya da sirkeyi pamuğa veya beyaz bezin ucuna döküp pas lekesine bastırın. Lekeye doğrudan dökmeyin.
- Bekletin. On on beş dakika bekleyin. Asit pası çözer; bu süre içinde bölge kurursa pamuğu yeniden nemlendirip bastırın.
- Bastırarak alın. Kuru beyaz bezi lekeye bastırın, kaldırın. Bezde turuncu iz görüyorsanız işlem işe yarıyordur. Ovalamayın; pas parçacıkları çevreye yayılır.
- Yineleyin. Leke açılana kadar nemlendirme, bekletme ve bastırma adımlarını birkaç kez yapın.
- İyice durulayın. Temiz soğuk suyla nemlendirdiğiniz bezle bölgeyi birkaç kez bastırın. Halıda kalan asit, uzun vadede lifi ve rengi etkileyebilir.
- Kurutun. Kuru havluyu bölgeye koyup üstüne ağırlık bırakın, sonra havalandırın.
Limon suyuyla işlem gördükten sonra halıyı doğrudan güneşe sermeyin. Limon ve güneş birlikte bazı halıların rengini açabilir.
Limon mu, sirke mi?
İkisi de hafif asittir ve aynı yolla kullanılır. Limon suyu pasa karşı genellikle biraz daha etkilidir ama içindeki şeker ve posa halıda kalırsa yapışkanlık bırakır; bu yüzden süzülmüş olmalı ve iyi durulanmalıdır. Beyaz sirke daha temizdir, kokusu kuruyunca kaybolur. Önce sirkeyle başlayıp sonuç alamazsanız limona geçebilirsiniz; ama ikisini aynı anda karıştırmanıza gerek yoktur. Elma sirkesi ya da renkli sirke kullanmayın, kendi rengini bırakabilir.
Eski ve koyulaşmış pas
Aylarca aynı yerde duran bir mobilya ayağının bıraktığı pas izi lifin içine yerleşmiş ve koyulaşmıştır. Bu tür lekede asidi daha uzun bekletmek ve işlemi birkaç gün üst üste yinelemek gerekebilir; her turun sonunda bölgeyi mutlaka durulayıp kurutun. Leke açılıyor ama tamamen kaybolmuyorsa daha fazla zorlamayın. Asidi artırmak ya da bekleme süresini saatlere çıkarmak halının kendi rengini de açar ve pas lekesinin yerine soluk bir leke bırakır.
Tuz ve limon karışımı
Pas için çok bilinen bir yöntem, limon suyuna tuz katıp lekeye sürmektir. Halıda bunu önermiyoruz. Tuz zımpara gibi davranır, sürtüldüğünde tüyleri aşındırır; yün halıda renge zarar verebilir ve iyi durulanmazsa halıda kalıp nem çeker. Halıda limon suyu ya da sirke tek başına yeterlidir.
Pas sökücüler neden kullanılmaz?
Metal ve fayans için satılan pas sökücüler güçlü asitler içerir. Halının lifini ve boyasını bozabilir, cilde zarar verebilir ve başka temizleyicilerle karıştırıldığında tehlikeli olabilir. Bu ürünler halı için yapılmamıştır. Yalnız halı için üretildiği belirtilen pas çıkarıcılar kullanılabilir; onları da etiketindeki talimata göre ve deneme köşesinden sonra kullanın.
Çamaşır suyu pası koyulaştırır
Pas lekesine çamaşır suyu sürmek sık yapılan ve durumu kötüleştiren bir harekettir. Çamaşır suyu pası çıkarmaz, çoğu zaman lekeyi daha koyu ve kalıcı yapar; üstelik halının rengini açar. Çamaşır suyu, bu yazıda önerilen limon suyu ve sirkeyle de asla birlikte kullanılmamalıdır; karıştığında zararlı gaz çıkar.
Yün, ipek ve el dokuma halıda pas
Bu halılarda pas lekesi evde temizlenmez. Asit yünün boyasını etkileyebilir, ipeğin parlaklığını bozabilir. El dokuma halıların bitkisel boyaları limon ve sirkeye özellikle duyarlı olabilir. Paslı eşyayı kaldırıp bölgeyi kurutun, kuru pas tozunu fırçayla alın ve halıyı firmaya verin.
Pas geri gelmesin diye
- Yıkanan halıyı tamamen kurumadan üstüne mobilya koymayın.
- Metal ayaklı mobilyaların altına keçe ya da plastik koruyucu takın.
- Saksıları halının üstünde değil, su geçirmeyen bir altlıkla ve tercihen halının dışında tutun.
- Kapı önü halılarında ıslak şemsiye ve metal eşya bırakmayın.
Firmaya ne zaman verilmeli?
Pas lekesi büyükse, birkaç denemede açılmadıysa, halı yün, ipek ya da el dokumaysa veya leke halının arka yüzüne kadar işlemişse halıyı firmaya verin. Firmaya lekenin pas olduğunu ve neyle denediğinizi söyleyin; pas için ayrı bir ön işlem uygulanır. Ücretleri halı yıkama fiyatları sayfasında karşılaştırabilirsiniz. Açık renkli halılar için beyaz halıdan leke, bütün lekeler için halı lekesi nasıl çıkar yazısına bakın.