Kilim havsız, ince bir dokumadır; halıdan çabuk kurur ama renkleri akmaya yatkındır. Makine kilimi ile el dokuma kilimin nasıl yıkandığını anlatıyoruz.
Bu yazıda10 bölüm
Kilim halıdan nasıl ayrılır?
Halının tüyü, yani havı vardır; kilimin yoktur. Kilim, atkı ve çözgü iplerinin düz dokunmasıyla oluşur. İncedir, iki yüzü de kullanılabilir ve hafiftir. Makinede dokunan kilimler çoğunlukla pamuk ya da sentetik ipliktendir. El dokuma kilimler yündür ve cicim, zili, sumak gibi adlarla da anılır.
Kilimin havı olmadığı için kir liflerin dibine değil, dokumanın arasına yerleşir. Bu, kilimi halıdan kolay yıkanır yapar; öte yandan renkli iplikler yan yana durduğu için bir rengin ötekine geçmesi daha kolaydır.
Makine kilimi nasıl yıkanır?
- Kilimin tozu çırpılarak ya da süpürülerek alınır.
- Şampuanlı suyla, yumuşak fırçayla iki yüzü de yıkanır.
- Köpük bitene kadar durulanır.
- Sıkılır ve asılarak kurutulur.
Makine kilimi dayanıklıdır ve ince olduğu için halıdan çabuk kurur. Tabanı kaymaz kaplamalı kilimlerde kaplamanın yıkamaya dayanıp dayanmadığını firmaya sorun; sıcak su ve sert fırça kaplamayı dökebilir. Püsküllü ve örgü kenarlı kilimlerde kenarlar makineye takılmasın diye elde temizlenir.
El dokuma kilim nasıl yıkanır?
- Renk kontrolü: Nemli beyaz bir bez kilimin farklı renklerine bastırılır. Beze boya geçiyorsa kilim daha kısa sürede ve soğuk suyla yıkanır.
- Toz alma: Kilim silkelenir ya da iki yüzünden düşük emişle süpürülür.
- Elde yıkama: Kilim düz zemine serilir, soğuk su ve yüne uygun şampuanla yumuşak fırçayla yıkanır.
- İki yüzü de temizlenir: Kilimin arkası da ön yüzü kadar kir tutar.
- Bekletmeden durulanır: Islak kalan kilimde renkler birbirine geçebilir.
- Suyu alınır: Kilim bükülmez; suyu sıyrılarak ya da havluyla emilerek alınır.
- Düz kurutulur: Islak yün kilim asıldığında sarkıp şekil değiştirebilir; önce serilerek suyu alınır, sonra havadar yerde kurutulur.
Dokuma türüne göre farklar
- Düz kilim: İki yüzü aynıdır; en kolay yıkanan türdür.
- Cicim ve zili: Yüzeyinde kabartma desen iplikleri vardır; fırça bu ipliklere takılmamalı, hafif çalışılmalıdır.
- Sumak: Arka yüzünde serbest iplik uçları bulunur; arka yüz fırçalanmaz, yalnız durulanır.
- Pamuklu ince kilimler: Çabuk kurur ama çekmeye yatkındır; ılık su yeterlidir.
Kilimde sık görülen sorunlar ve nedenleri
- Renk akması: Sıcak su ve uzun bekleme yüzünden olur.
- Kenar dalgalanması: Kilim ıslakken çekiştirilirse ya da asılırsa kenarları dalga yapar.
- Çekme: Yün kilim sıcak suda küçülür.
- Sertleşme: İyi durulanmayan kilimde şampuan kalıntısı dokumayı sertleştirir.
Sık yapılan yanlışlar
- El dokuma kilimi çamaşır makinesine atmak. Çeker, rengi akar, saçakları dolanır.
- Kilimi çamaşır ipine ortasından asmak. Ortada iz kalır, kenarlar sarkar.
- Deterjanı doğrudan kilime dökmek. Döküldüğü yerde renk açılır.
- Islak kilimi katlayıp bırakmak. Renkler kat yerinden birbirine geçer.
Kilimde leke
Kilim ince olduğu için dökülen sıvı hızla alt yüze ve zemine geçer. Önce kilimi kaldırıp altına kuru bir havlu koyun, sonra üstten temiz bir bezle bastırarak sıvıyı çekin. Lekeyi soğuk suyla nemlendirilmiş bezle, dıştan içe doğru tamponlayın. Renklerin akmadığından emin olmak için bezi önce kilimin kenarındaki aynı renkte deneyin. Yağlı lekede önce karbonat serpip yarım saat bekletin, sonra süpürün. Sıcak su ve çamaşır suyu kullanmayın.
Kilimi saklarken
Yazlık kilimi kaldırmadan önce yıkayın ya da yıkatın; kirli saklanan yün kilim güve çeker. Tam kuruyan kilimi katlamak yerine rulo yapın, pamuklu bir örtüye sarın ve kuru bir yerde saklayın. Duvara asılan kilimleri de yılda bir kez indirip iki yüzünden süpürün; asılı kilim de toz tutar.
Evde kilim bakımı
- Kilimi haftada bir silkeleyin ya da iki yüzünden süpürün.
- Ayda bir çevirerek kullanın; böylece iki yüzü eşit eskir.
- Altına kaydırmaz serin; ince kilim kayar ve kırışır.
- Dökülen sıvıyı hemen bezle çekin; kilim ince olduğu için sıvı alttaki zemine çabuk geçer.
- Küçük lekeleri soğuk suyla nemlendirilmiş bezle, renklerin akmadığından emin olarak silin.
Ne zaman firmaya vermeli?
Küçük pamuklu kilimi evde yıkayabilirsiniz. Büyük kilimlerde, yün ve el dokuma kilimlerde, rengi akmaya yatkın olanlarda firmaya vermek daha güvenlidir. Kilim yıkama fiyatı da metrekare üzerinden hesaplanır. Fiyat hesaplayıcıda “Kilim (makine)” ya da “Kilim (el dokuma)” türünü seçerek ilçenizdeki firmaların toplam ücretini görebilirsiniz. Yün dokumalarla ilgili genel bilgiler yün halı yıkama, eski el işleri için el dokuma halı yıkama yazısında.