Yün halı sıcak suyu ve sert kimyasalı sevmez; yanlış yıkanırsa çeker, sertleşir ya da rengi akar. Yün halının nasıl yıkanması gerektiğini anlatıyoruz.
Bu yazıda10 bölüm
Yün neden farklıdır?
Yün doğal bir liftir. Sıcak tutar, kolay kolay ezilmez ve uzun yıllar dayanır. Ama sentetik ipliğe göre daha hassastır: sıcak suda çeker, sert fırçada keçeleşir, uygun olmayan deterjanda parlaklığını yitirir. Yün halı hem makinede dokunmuş hem el dokuması olabilir; ikisi de yıkamada dikkat ister ama yöntemleri aynı değildir.
Yün halı nasıl yıkanmalı?
- Toz alınır: Yün halı çok toz tutar. Islatmadan önce halının iki yüzünden de tozu alınır.
- Renk kontrolü yapılır: Halının küçük bir köşesi nemli beyaz bezle silinir. Özellikle kırmızı ve lacivert renkler akmaya yatkındır.
- Ilık ya da soğuk suyla yıkanır: Sıcak su yünü çektirir ve lifleri sertleştirir.
- Yüne uygun şampuan kullanılır: Çamaşır suyu ve ağır kimyasallar yünü yakar, rengini soldurur.
- Yumuşak fırçayla, tüy yönünde fırçalanır: Bastırarak ovmak yünü keçeleştirir.
- İyice durulanır: Yün, şampuanı tutar. İçinde şampuan kalan yün halı matlaşır.
- Suyu alınır ve kurutulur: Halı sıkılır ya da suyu sıyrılır, sonra havadar yerde kurutulur.
Makine dokuması ve el dokuması yün halı
Makinede dokunmuş yün halılar daha düzgün ve sıkı bir tabana sahiptir. Bu halılar, ayarı düşürülmüş yıkama makinesinde yumuşak fırçayla yıkanabilir. El dokuması yün halılar ise makineye verilmez; düz zemine serilip elde yıkanır, bükülmeden suyu alınır ve serilerek kurutulur. Firmaların fiyat listesinde bu ikisi çoğu zaman ayrı satırlarda yer alır: “Yün halı (makine)” ve “Yün halı (el dokuma)”. El dokuması yün halınız varsa el dokuma halı yıkama yazısına da bakın.
Kurutma
Yün çok su emer, bu yüzden geç kurur. Halı sıkıldıktan sonra havadar bir yerde ya da kurutma odasında kurutulur. Uzun süre doğrudan güneşte bırakmak renkleri soldurabilir. Tam kurumadan sarılan yün halı ağır bir koku yapar; halı geldiğinde arka yüzüne ve kenarlarına elinizle dokunarak kontrol edin. Ayrıntılar yıkanan halı nasıl kurutulur yazısında.
Yün halıda leke
Yün, üzerindeki doğal yağ sayesinde sıvıyı ilk anda içine çekmez. Bu birkaç dakikayı iyi kullanırsanız çoğu leke iz bırakmaz:
- Sıvıyı beyaz bir bezle, ovmadan, bastırarak çekin.
- Lekeyi soğuk suyla nemlendirip yeniden çekin.
- Gerekirse bir bardak soğuk suya birkaç damla yün şampuanı ya da bulaşık deterjanı karıştırıp bezle uygulayın.
- Temiz nemli bezle silin ve kuru havluyla bastırın.
Sirke, karbonat ya da hazır leke sökücüyü yün halıda önce görünmeyen bir köşede deneyin; bazı boyalar bunlara tepki verir. Sıcak su ve buhar kullanmayın. Leke kahve, şarap ya da salça gibi renk veren bir şeyse ve çıkmadıysa halıyı bekletmeden yıkatın.
Yün halının fiyatı
Yün halının metrekare fiyatı makine halısından yüksektir; çünkü daha yavaş yıkanır, daha geç kurur ve renk kontrolü gerektirir. El dokuması yün halıda fiyat bir kat daha artar. Firmaların bu halı için istediği toplamı görmek için hesaplayıcıda türü “Yün (makine)” ya da “Yün (el dokuma)” olarak seçin; hesabın mantığı halı yıkama fiyatı nasıl hesaplanır yazısında anlatılıyor.
Sık yapılan yanlışlar
- Sıcak su kullanmak. Yün halının çekmesinin ve sertleşmesinin başlıca nedenidir.
- Çamaşır deterjanı ya da çamaşır suyu kullanmak. Yünün doğal yağını alır; halı matlaşır ve kabalaşır.
- Halıyı bükerek sıkmak. Islak yün ağır ve esnektir; bükülünce şekli bozulur.
- Güneşte günlerce bırakmak. Renkler solar, yün kurur ve kırılganlaşır.
- Buharlı temizleyici tutmak. Isı ve nem birlikte yünü keçeleştirir.
Yün halıyı yıkatırken firmaya sorun
- Yün halı yıkıyor musunuz, nasıl yıkıyorsunuz?
- Renk kontrolü yapıyor musunuz?
- Halıyı nerede kurutuyorsunuz, hangi gün getirirsiniz?
Her firma her halıyı yıkamaz. Firma sayfalarındaki fiyat listesinde “Yün halı” satırı varsa firma bu halı için fiyat vermiştir. Fiyat hesaplayıcıda tür olarak yün halıyı seçtiğinizde bu halıyı yıkayan firmalar toplam fiyatla listelenir; yıkamayanlar ayrı bir başlık altında kalır.
Evde bakım
- Yün halıyı haftada bir, tüy yönünde süpürün.
- Dökülen sıvıyı hemen temiz bir bezle çekin; yün ilk dakikalarda sıvıyı iter, bekletirseniz emer.
- Halıyı yılda bir iki kez çevirin.
- Güve için halının altını ve mobilya altında kalan kısımlarını da arada süpürün.
- Halıyı uzun süre kaldıracaksanız yıkatıp tam kuruttuktan sonra, naylona değil pamuklu bir örtüye sarın.
Ne zaman yıkatmalı?
Yün halı kiri kolay göstermez. Rengi matlaştıysa, üzerine basıldığında toz kalkıyorsa ya da çıkmayan lekeler varsa yıkatma zamanı gelmiştir. Çoğu evde yılda bir kez yeterlidir; gereğinden sık yıkamak yünü yıpratır.