Polyester halı, parlak ve ipeksi görünen, renklerini iyi tutan sentetik bir halıdır. Polyesterin özelliklerini, akrilikten farkını ve evde ya da firmada nasıl yıkanacağını anlatıyoruz.
Bu yazıda11 bölüm
Polyester halı, parlak ve ipeksi görünen, renklerini iyi tutan sentetik bir liften dokunan makine halısıdır. Su emmez, çabuk kurur, suda çözünen lekelere dayanıklıdır ama yağlı kiri kolay tutar ve çok basılan yerlerde ezilir. Ilık su, yumuşak bir deterjan ve bol durulamayla evde de firmada da rahatlıkla yıkanır.
Polyester nedir?
Polyester, gündelik giysilerden pet şişeye kadar pek çok yerde kullanılan sentetik bir maddedir. Halıda ince ve parlak lifler hâlinde kullanılır. Bu lifler halıya yumuşak, kadifemsi bir yüzey ve hafif bir parlaklık verir. Peluş, shaggy ve "soft" olarak satılan yumuşak dokulu halıların önemli bir kısmı polyesterdendir. Bazı halılarda geri dönüştürülmüş pet şişeden elde edilen polyester kullanılır.
Polyesterin boyası lifin içine iyi yerleşir; bu yüzden renkleri canlıdır ve güneşte geç solar. Bir halı yıkama firması için polyester, en sorunsuz yıkanan halılardan biridir; asıl dikkat isteyen, yağlı kirin iyi çözülmesi ve tüylerin yatık kurumamasıdır.
Güçlü ve zayıf yanları
- Su emmez, çabuk kurur. Yıkandıktan sonra pamuk ve yüne göre çok daha kısa sürede kurur.
- Suda çözünen lekelere dayanıklıdır. Çay, kahve, meyve suyu gibi lekeler life kolay işlemez.
- Yağı sever. Yağlı lekeler ve elden, ayaktan gelen yağlı kir polyestere sıkı tutunur. Yağlı lekeyi bekletmemek gerekir.
- Ezilir. Ağır mobilyanın altında ve çok yürünen yerlerde tüyler yatar, bu bölgeler zamanla mat görünür.
- Isıya duyarlıdır. Sıcak ütü ve kızgın soba tüylerin ucunu eritebilir.
- Güve yemez, küflenmeye yatkın değildir. Tabanı pamuk ya da jütse taban yine nem tutar.
Akrilik ile polyester farkı
İkisi de sentetiktir ve ikisi de yumuşak halılarda kullanılır, bu yüzden sık karıştırılır.
- Görünüş: Polyester parlak ve ipeksidir; akrilik mat ve yün gibidir.
- Dokunuş: Polyester kaygan ve kadifemsidir; akrilik daha kuru, yünümsü bir his verir.
- Leke: İkisi de yağlı lekeyi tutar, ama polyester suda çözünen lekelere daha dayanıklıdır.
- Dayanıklılık: Polyester aşınmaya akrilikten daha dayanıklıdır, ezilmeye ise ikisi de yatkındır.
- Tüylenme: Akrilik daha çok tüylenir ve boncuklanır.
Etiketiniz yoksa bu farklar halınızın hangisi olduğunu kestirmenize yardım eder. Akriliğin ayrıntısı akrilik halı yazısında.
Tabana da bakın
Polyester halının yüzü sentetik olsa da tabanı her zaman öyle değildir. Bazı halılarda tüyler pamuk ya da jüt bir tabana dokunur, bazılarında arka yüz lateksle kaplanır, bazılarında ise taban da sentetiktir. Halıyı çevirip arka yüzüne bakın. Pamuk ya da jüt tabanlı polyester halı, yüzü çabuk kurusa bile tabanda nemi uzun süre tutar; yıkamadan sonra sararma ve koku bu halılarda daha sık görülür. Arkası lateks kaplı halılarda ise kaplama yıllar içinde kuruyup çatlar ve yıkamada ufalanabilir. Evde yıkamaya karar vermeden önce tabanın durumunu bilmek, kurutmayı da ona göre planlamanızı sağlar.
Grileşen polyester halı
Polyester halının zamanla grileşmesi çoğunlukla tek tek lekelerden değil, liflerin üstünde biriken ince yağlı kir tabakasından kaynaklanır. Ayakkabı tabanından, mutfaktan ve elden gelen bu tabaka süpürgeyle çıkmaz; tozu da kendine çeker. Leke çıkarıcıyla bölge bölge temizlemek, halıda açık ve koyu yamalar bırakır. Grileşmiş polyester halının bütünüyle yıkanması gerekir. Evde yıkayacaksanız deterjanlı suyla fırçalamayı yoğun basılan yerlerde birkaç kez yineleyin ve durulamayı iyi yapın.
Polyester halıda leke
Suda çözünen lekelerde soğuk su ve sirkeli su genellikle yeterlidir. Yağlı lekelerde ise önce karbonat ya da mısır nişastası serpip yağı emdirin, birkaç dakika sonra süpürün, ardından birkaç damla bulaşık deterjanı katılmış ılık suyla bastırarak çalışın. Polyester halıda da kural aynıdır: ovalamayın, temizleyiciyi önce görünmeyen bir köşede deneyin ve sonunda temiz suyla durulayın. Yağlı lekenin ayrıntısı yağ ve salça lekesi yazısında.
Evde yıkama adımları
- Etiketi okuyun. Yıkama talimatı varsa ona uyun.
- İyice süpürün. İki yüzünü de süpürün; polyesterin kaygan tüyleri tozu dibe bırakır.
- Boya denemesi yapın. Nemli beyaz bezi koyu bir renge bastırın. Bezde renk varsa evde yıkamayın; özellikle baskılı desenli halılarda bu deneme önemlidir.
- Ilık su ve yumuşak deterjan hazırlayın. Bir kova ılık suya az miktarda sıvı deterjan karıştırın. Çok köpük durulamayı zorlaştırır.
- Tüy yönünde fırçalayın. Halıyı bölüm bölüm, yumuşak bir fırçayla bastırmadan fırçalayın. Yağlı kirin yoğun olduğu yerlerde fırçayı birkaç kez geçirin.
- Bol durulayın. Deterjan kalırsa halı yapışkan olur ve çabuk kirlenir. Son durulama suyuna biraz beyaz sirke eklemek kalıntıyı alır.
- Suyu çekin. Çekpasla ya da halıyı hafifçe yuvarlayıp bastırarak suyu alın. Bükerek sıkmayın.
Kurutma ve tüyleri kaldırma
Polyester çabuk kurur ama tabanı pamuk ya da jütse taban daha geç kurur. Halıyı gölgede, rüzgâr alan bir yerde, altından hava geçecek biçimde kurutun. Kalorifer ve soba yakınına sermeyin. Kurudukça tüyleri yumuşak bir fırçayla tek yöne tarayın; polyesterin ıslak tüyü yatık kurursa parlaklığı bozulur ve halı lekeli görünür.
Mobilya altında ezilip yatmış tüyleri kaldırmak için bölgenin üstüne nemli bir bez koyup bir iki dakika bekletin, sonra tüyleri fırçayla ya da parmaklarınızla kaldırın. Ütü ve buhar kullanmayın; polyester ısıyla eriyip kalıcı olarak parlayabilir.
Makinede yıkanır mı?
Küçük polyester paspaslar ve banyo halıları, etiketi izin veriyorsa çamaşır makinesinde düşük sıcaklıkta, hassas programda ve düşük devirde yıkanabilir. Arkası kauçuk ya da lateks kaplı olanlarda kaplama makinede ufalanabilir; etikete mutlaka bakın. Kurutma makinesine atmayın.
Polyester halıyı uzun ömürlü kullanmak
Polyester halı çocuk odası, oturma odası ve yatak odası gibi yerlerde yumuşaklığı ve kolay temizlenmesiyle iyi bir seçimdir. Aşağıdaki birkaç alışkanlık ömrünü uzatır.
- Haftada bir iki kez, orta güçte süpürün; yağlı kirin birikmesini önler.
- Mutfak ve kapı girişi gibi yağlı kirin taşındığı yerlerde paspas kullanın.
- Halıyı yılda bir iki kez döndürün ki ezilme tek bir bölgede toplanmasın.
- Ağır mobilya ayaklarının altına keçe koyun.
Firmaya vermek ne zaman daha iyi?
Büyük salon halıları, yağlı kirin yoğunlaştığı ve grileşmiş halılar, baskılı desenli olanlar ve evde düzgün kurutamayacağınız halılar için firmaya vermek daha doğrudur. Polyester halı firmada makine halısı hattında yıkanır ve kurutma odasında kısa sürede kurur. Ücretleri halı yıkama fiyatları sayfasında karşılaştırabilirsiniz. Polyesterden yapılan yumuşak halılar için peluş halı yazısına bakın.