Bambu halı, bambunun selülozundan elde edilen viskon iplikle dokunur ve ıslakken belirgin biçimde zayıflar. Bambu halının ne olduğunu, nasıl tanınacağını, fabrikada nasıl yıkandığını, evde lekeye nasıl müdahale edileceğini ve günlük bakımını anlatıyoruz.
Bu yazıda11 bölüm
- Bambu halı nedir?
- Bambu, viskon ve ipek arasındaki fark
- Bambu halıyı nasıl tanırsınız?
- Su bambu halıya neden zarar verir?
- Fabrikada bambu halı yıkama
- Evde bambu halı yıkanır mı?
- Bambu halıda leke
- Sararma ve sertleşme olduysa
- Bambu halının günlük bakımı
- Bambu halı ne sıklıkla yıkatılmalı?
- Bambu halıyı firmaya verirken
Bambu halı, bambunun selülozundan elde edilen parlak bir iplikle dokunur; bu iplik bir tür viskondur ve ıslandığında belirgin biçimde zayıflar. Bu yüzden bambu halı bol suya batırılmaz, az nemle yıkanır, ovulmaz ve hemen kurutulur. Evde tamamen yıkamak yerine viskon yıkayan bir firmaya vermek daha güvenlidir.
Bambu halı nedir?
Bambu halının ipliği bambu kamışından doğrudan çekilmez. Bambunun odunsu gövdesi kimyasal işlemle hamur hâline getirilir, bu hamurdan elde edilen selüloz eritilip ince liflere çekilir. Ortaya çıkan iplik, ağaç selülozundan yapılan viskonla aynı yapıdadır; satışta "bambu ipeği" adıyla da geçer. Doğal ipekle bir ilgisi yoktur, ama ipeğe benzer bir parlaklığı, serin ve yumuşak bir dokusu vardır.
Bambu halılar çoğu zaman modern desenli, ince ve sık dokuludur; bazılarında yalnız desenin parlak bölümleri bambu iplikten, gerisi akrilik ya da polyesterdendir. Bunlar, bambu çubuklarının yan yana dizilip ipe geçirilmesiyle yapılan hasır görünümlü bambu paspaslardan farklıdır. Çubuklu bambu paspas suya hiç sokulmaz; süpürülür ve iyice sıkılmış bir bezle silinir.
Bambu, viskon ve ipek arasındaki fark
Bambu, viskon ve ipek halılar mağazada birbirine çok benzer. Bambu ile viskon aynı türden liftir; aradaki fark, selülozun hangi bitkiden alındığıdır ve bakım kuralları da aynıdır. Gerçek ipek ise ipek böceğinin kozasından gelen hayvansal bir liftir. Suya bambu kadar hassas değildir, ama güçlü deterjana, çamaşır suyuna, sıcaklığa ve sürtünmeye karşı ayrı özen ister. İpek halı çok daha pahalıdır ve çoğu zaman el dokumadır. Gerçek ipek halınız varsa yöntemi ipek halı yıkama yazısında bulabilirsiniz.
Bambu halıyı nasıl tanırsınız?
- Işık altında parlar; tüyleri bir yöne ittiğinizde o bölgenin tonu açılır ya da koyulaşır.
- Elinize serin ve kaygan gelir; yün kadar dolgun ve esnek değildir.
- Tüyleri tırnağınızla kazıdığınızda kolayca tüylenir ve yatar.
- Etiketinde bambu, bambu ipeği, viskon, rayon ya da suni ipek yazar.
Emin değilseniz halının fotoğrafını ve etiketini bir halı yıkama firmasına gösterin. Bambu halıyı makine halısı sanıp yıkayan firma ya da kişi, halıya düzeltmesi güç zararlar verebilir.
Su bambu halıya neden zarar verir?
Selülozdan üretilen bu lif suyu hızla emer ve ıslakken gücünün önemli bir kısmını kaybeder. Islak halının üzerinde yürünür, fırça bastırılır ya da halı ovulursa lifler kopar, kıvrılır ve bir daha eski düzenine dönmez. Su liflerin dibine indiğinde tabandaki kiri de yukarı taşır; halı yavaş kuruyorsa bu kir yüzeyde sarı ve kahverengi halkalar bırakır. Yavaş kuruyan lif ayrıca sertleşir, parlaklığını yitirir ve mat bir görünüm alır.
Bu yüzden bambu halıda üç kural vardır: az su, sürtünmesiz temizlik ve hızlı kurutma. Bu üçünden biri aksarsa sonuç bozulur.
Fabrikada bambu halı yıkama
- Kuru temizlik: Islatmadan önce halı arka yüzünden hafifçe dövülerek ve süpürülerek kumundan, tozundan arındırılır; ıslanan toz parlak liflerin arasına yapışır.
- Deneme: Kullanılacak şampuan halının kenarında, gözden uzak küçük bir bölgede denenir; rengin akıp akmadığına, lifin donuklaşıp donuklaşmadığına bakılır.
- Yıkama: Halı havuza ya da otomatik yıkama hattına sokulmaz. Nötre yakın, lifi yormayan bir şampuan sınırlı miktarda uygulanır ve emiş başlığıyla hemen geri çekilir; yüzey ovulmaz, fırça yalnız tüyün yönünde ve hafifçe kullanılır.
- Kurutma: Halı düz yatırılarak, hava akımı ve ısı kontrolü olan bir odada kurutulur. Islakken asılmaz, çünkü kendi ağırlığıyla lifler gerilir ve halı biçim değiştirebilir.
- Son dokunuş: Halı nemliyken ve kuruduktan sonra yumuşak bir tarakla tüylerin yönü düzeltilir; tüyler tek yöne yatınca ışığı eşit yansıtır, renk dalgalı görünmez.
Evde bambu halı yıkanır mı?
Bambu halıyı evde küvette, balkonda ya da bahçede bol suyla yıkamayın. Çamaşır makinesi de uygun değildir: tambur içinde ıslak lif ovulur, sıkma sırasında kıvrılır ve halı biçimini kaybeder. Evde yapılabilecek olan, düzenli süpürme ve dökülen bir şeye hemen, az nemle müdahaledir. Halının tamamı kirlendiyse ya da üzerine bir kova su döküldüyse firmaya verin. Firmaların bu halı için verdiği fiyatları bambu halı yıkama fiyatları sayfasında bulabilirsiniz.
Bambu halıda leke
- Dökülen sıvıyı beyaz bir bezi ya da kâğıt havluyu üstüne bastırarak çekin; ovalamayın.
- Bezi çok az nemlendirin; bir bardak suya bir iki damla bulaşık deterjanı yeterlidir. Önce görünmeyen bir köşede deneyin.
- Lekeye dışından içine doğru dokunarak çalışın; bezi sık sık temiz yüzüne çevirin.
- Kuru bir bezle nemi tekrar çekin, ardından bölgeyi saç kurutma makinesinin serin ya da ılık ayarıyla hemen kurutun.
- Kuruyan tüyleri yumuşak bir fırçayla halının geri kalanıyla aynı yöne yatırın.
Leke çıkmadıysa tekrar tekrar ıslatmayın; her tur halkayı büyütür. Leke türüne göre yöntemleri halı lekesi nasıl çıkar yazısında anlattık.
Sararma ve sertleşme olduysa
Bambu halıda sarı halka ya da karton gibi sertleşmiş bölge görüyorsanız, halı bir yerde uzun süre ıslak kalmıştır. Bu bölgeyi evde yeniden ıslatmak sorunu genişletir. Sararmanın nedenleri halı yıkandıktan sonra neden sararır, sertleşme halı neden keçeleşir ve sertleşir yazısında. Kopan ve kıvrılan lifler ise hiçbir işlemle eski hâline dönmez; bambu halıda en iyi yol, sorunu baştan önlemektir.
Bambu halının günlük bakımı
- Süpürgenin döner fırçasını kapatın ya da düz başlık kullanın; döner fırça parlak lifi tüylendirir.
- Hep tüy yönünde süpürün; ters yönde süpürmek tüyleri kaldırır.
- Halının altına kaymayı önleyen ince bir taban koyun; zeminde oynayan halının lifleri daha çabuk yıpranır.
- Saksı, vazo ve sürahiyi halının üzerine koymayın; dipten sızan nem halka bırakır.
- Yatak odası ve oturma odası gibi az basılan, kuru odalarda kullanın; mutfak, banyo önü ve antre bu halı için uygun değildir.
Bambu halı ne sıklıkla yıkatılmalı?
Bambu halıyı sık yıkatmak, kirli bırakmak kadar zarar verir; her ıslanma lif için bir yorgunluktur. Az basılan bir odadaki bambu halıyı düzenli süpürüyorsanız, ancak kir belirgin biçimde görününce ya da büyük bir döküntüden sonra yıkatmak yeterlidir. Ara dönemde yüzeyi tazelemek için kuru temizlik tozu ya da çok az nemli bir bez kullanılabilir; ikisini de önce halının kenarında deneyin. Genel sıklık önerileri için halı ne sıklıkla yıkanmalı yazısına bakın.
Bambu halıyı firmaya verirken
Bambu halıyı her firma aynı yöntemle yıkamaz. Halıyı verirken bambu olduğunu söyleyin, etiketini gösterin ve şunları sorun: halıyı batırarak mı yoksa az nemle mi yıkıyorlar, nasıl kurutuyorlar, daha önce bambu ya da viskon halı yıkadılar mı. Teslimde halının parlaklığına, tüy yönüne ve kenarlarda halka olup olmadığına bakın. Viskon halılarla ortak bakım bilgisi için viskon ve bambu halı yıkama, kurutmanın ayrıntıları için yıkanan halı nasıl kurutulur yazısına bakın.