Halıyı en çok güve ve halı böceği larvaları böcekler; yün, ipek ve post gibi hayvansal liflerle beslenirler. Böceği çeken koşulları, belirtileri, fark ettiğinizde yapılacakları ve korunma yollarını anlatıyoruz.
Bu yazıda8 bölüm
Halıyı en çok güve ve halı böceği larvaları böcekler. Bu larvalar yün, ipek ve post gibi hayvansal liflerdeki proteinle beslenir; karanlık, az kullanılan, mobilya altında kalan ve uzun süredir temizlenmemiş halılar onlar için en uygun yerdir. Düzenli süpürme, havalandırma ve temizlik en iyi korumadır. Yaygın hasarda halıyı firmaya göstermek gerekir.
Halıya dadanan böcekler
Halıya zarar veren, yetişkin böceklerin kendisi değil, larvalarıdır. Güve denince akla gelen küçük, soluk renkli kelebekler yumurtalarını halının tüylerinin arasına bırakır; yumurtadan çıkan larvalar liflerle beslenir ve ince, ipliksi tüpler ya da kozalar örer. Halı böceği ise küçük, yuvarlak bir böcektir; larvaları kahverengi, tüylü ve hareketlidir, liflerin dibinden yer. İki türün larvaları da ışıktan kaçar ve rahatsız edilmeyen yerleri sever.
Bir halı yıkama firmasına getirilen yün halılarda en sık görülen hasarlardan biri budur. Çoğu zaman sahibi fark ettiğinde larvalar aylardır aynı yerde beslenmektedir.
Hangi halılar risk altında?
- Yün halılar: En çok böceklenen halılardır; el dokuma ya da makine fark etmez.
- İpek halılar ve post: Hayvansal lif oldukları için onlar da risk altındadır.
- Karışık lifli halılar: Yün karışımı içeren her halı bu karışım oranında risk taşır.
- Sentetik halılar: Polipropilen, polyester ve akrilik lifleri böcek yemez. Ama üzerlerinde biriken yemek artığı, kıl ve kir larvaları çekebilir; lif zarar görmese de halı böcek barındırabilir.
Böceği çeken koşullar
- Uzun süre yerinden oynatılmayan mobilyaların altı ve yatak altı gibi karanlık bölgeler
- Az kullanılan misafir odaları ve kapalı tutulan salonlar
- Tüylerin dibinde biriken toz, insan ve hayvan kılı, yemek kırıntısı
- Ter, idrar ve yiyecek lekeleri
- Kirliyken rulo yapılıp dolapta, depoda ya da yatak altında saklanan halılar
- Nemli ve havasız ortamlar
Böcek olduğunu nasıl anlarsınız?
- Tüylerin belirli bölgelerde kısaldığı, kümeler hâlinde koptuğu, yer yer tabanın göründüğü kel lekeler
- Halının kenarlarında, saçak diplerinde ve mobilya altında yoğunlaşan hasar
- Tüylerin arasında ince, ipliksi tüpler ya da beyazımsı kozalar
- Kum tanesine benzeyen küçük, renkli kırıntılar
- Halıyı kaldırdığınızda kaçışan küçük kahverengi tüylü larvalar
- Evin içinde, özellikle akşamları uçan küçük, soluk renkli güveler
Kel lekeler yalnız yıpranmadan da olabilir; aradaki fark, böcek hasarının düzensiz kümeler hâlinde ve az basılan yerlerde de görülmesidir. Yıpranmadan gelen tüy kaybı için halı neden tüy döker yazısına bakın.
Fark ettiğinizde ne yapmalı?
- Halıyı ayırın. Böcekli halıyı öteki halıların ve yünlü eşyaların yanından uzaklaştırın.
- Dışarıda silkeleyin ve iki yüzünü süpürün. Arka yüzü ve kenarları özellikle iyi süpürün. Süpürge torbasını ya da haznesini hemen dışarıda boşaltın.
- Havalandırın. Halıyı birkaç saat aydınlık ve havadar bir yerde tutun; larvalar ışıktan ve hareketten kaçar.
- Halının durduğu yeri temizleyin. Zemini, süpürgelikleri, mobilya altlarını ve köşeleri iyice süpürüp silin.
- Halıyı firmaya verin. Yıkama larvaları, yumurtaları ve onların beslendiği kiri halıdan uzaklaştırır. Firmaya böcek olduğunu söyleyin; böcekli halı öteki halılardan ayrı tutulur.
Halıya kendi başınıza böcek ilacı sıkmayın; tekstil için yapılmamış ürünler halıda leke ve iz bırakabilir. Evin başka yerlerinde de böcek görüyorsanız bir ilaçlama uzmanına danışın.
Mevsimin etkisi
Güve ve halı böceği larvaları ılık mevsimlerde daha hızlı gelişir. İlkbaharda ve yazın evde uçan küçük güveler görmeye başladıysanız, yün halıların kenarlarını ve mobilya altlarını kontrol etmenin zamanıdır. Yazın kaldırılıp saklanan halılar da bu dönemde risk altındadır; temizlenmeden ve kurutulmadan rulo yapılan halı, sonbaharda açıldığında hasarla karşınıza çıkabilir.
Böceklenmeyi önlemek
- Halıyı düzenli olarak, mobilya altlarına ve kenarlara kadar süpürün; ayda bir arka yüzünü de süpürün.
- Mobilyaları ara ara kaydırıp altını temizleyin; halıyı yılda bir iki kez döndürün.
- Halıyı kaldırıp saklayacaksanız önce yıkatın, tamamen kuruduğundan emin olun, pamuklu bir örtüye sarıp kuru bir yerde saklayın; birkaç ayda bir açıp kontrol edin.
- Az kullanılan odaları havalandırın ve oradaki halıları da süpürmeyi ihmal etmeyin.
Böcek hasarı onarılır mı?
Hasar küçükse ve halı el dokumaysa, eksilen tüyler bir usta tarafından yeniden düğümlenerek onarılabilir. Kenar ve saçaktaki hasar için halı saçağı ve kenarı nasıl tamir edilir yazısına bakın. Yün halıların bakımı yün halı yazısında. Firmaların ücretlerini halı yıkama fiyatları sayfasında karşılaştırabilirsiniz.