Halıdan ketçap lekesi, ketçap kaşıkla kaldırılıp soğuk su ve bulaşık deterjanıyla bastırılarak temizlenirse çoğu zaman çıkar. Ketçabın neden kırmızı iz bıraktığını, sirkeli su ve alkolle ikinci turu, kurumuş lekeyi, beyaz ve yün halıda dikkat edilecekleri anlatıyoruz.
Bu yazıda15 bölüm
- Ketçap neden inatçı bir lekedir?
- Ketçabı kaldırın, silmeyin
- Soğuk deterjanlı suyla temizlik
- Pembe gölge için sirke
- Kırmızı iz için alkol
- Durulama ve kurutma
- Ketçap arka yüze geçtiyse
- Kurumuş ketçap
- Beyaz halıda ketçap
- Yün halıda ketçap
- Ketçap kokusu kalır mı?
- Ketçap mı, salça mı?
- Kırmızı izi büyüten alışkanlıklar
- Ketçap lekesini önlemek
- Leke çıkmazsa
Halıdan ketçap lekesi, ketçap kaşıkla kaldırılıp soğuk su ve bulaşık deterjanıyla bastırılarak temizlenirse çoğu zaman çıkar. Ketçabın kırmızı rengi yağda daha kolay çözündüğü için deterjan şarttır. Kalan pembe iz için sirkeli su, sentetik halıda alkol denenebilir; her adımı önce görünmeyen bir köşede deneyin.
Ketçap neden inatçı bir lekedir?
Ketçap domates, şeker, sirke ve baharattan yapılır. Kırmızı rengini domatesteki doğal boya maddesi verir; bu madde suda zor, yağda daha kolay çözünür. Bu yüzden ketçap lekesini yalnız suyla silmek çoğu zaman pembe bir halka bırakır. Şeker ise kuruyunca yapışkan bir tabaka oluşturur ve toz tutar. Ketçap koyu ve yoğun olduğu için üzerine basılınca tüylerin dibine kadar itilir.
İyi haber şu ki ketçap lekesi, doğru sırayla temizlendiğinde çoğu sentetik halıdan iz bırakmadan çıkar. Bir halı yıkama firmasına genellikle yalnız yün halıda ya da günlerce bekleyip kurumuş lekelerde ihtiyaç duyulur. Salça ve domatesli yemek lekeleri ketçaba benzer, ama genellikle daha yağlıdır; onlar için ayrı bir yazımız var.
Ketçabı kaldırın, silmeyin
- Katı kısmı alın. Halıya düşen patates kızartması, ekmek ya da yemek parçasını kaldırın.
- Kaşıkla toplayın. Bir kaşığı lekenin kenarından içeri doğru kaydırarak ketçabı kaldırın. Peçeteyle silmeye çalışmayın; silmek ketçabı yayar ve kırmızı izi büyütür.
- Kâğıt havluyla çekin. Kalan ketçabı kâğıt havluyu üstüne bastırarak çekin, havluyu sık sık değiştirin.
Soğuk deterjanlı suyla temizlik
Bir bardak soğuk suya bir tatlı kaşığı sıvı bulaşık deterjanı ekleyin. Karışımı önce görünmeyen bir köşede deneyin ve beze renk geçip geçmediğine bakın.
- Beyaz bir bezi karışımla nemlendirin; ıslak değil, sıkılmış olsun.
- Lekeye dışından içine doğru bastırarak çalışın. Ovalamayın; ovmak kırmızı rengi tüylerin dibine iter.
- Birkaç dakika bekletin, kuru bir bezle bastırarak çekin.
- Bezde kırmızı renk kalmayana kadar tekrarlayın, bezi sık sık temiz yüzüne çevirin.
Sıcak su kullanmayın; sıcaklık rengi liflere işler.
Pembe gölge için sirke
Deterjandan sonra pembe ya da turuncu bir gölge kaldıysa, bir bardak suya bir yemek kaşığı beyaz sirke ekleyin ve aynı biçimde nemli bezle dokunup bastırarak çekin. Sirke kalan deterjanı da çözer. Sirkeyi önce görünmeyen bir köşede deneyin; çamaşır suyuyla ya da oksijenli suyla aynı anda kullanmayın.
Kırmızı iz için alkol
Ketçabın kırmızı rengi suyla tam çıkmadıysa, renk denemesini geçmiş sentetik halıda renksiz temizlik alkolü işe yarayabilir. Beyaz bir bezi alkolle hafifçe nemlendirin, ize bastırarak çalışın ve bezi sık sık değiştirin. Alkol hızla buharlaşır; sonunda bölgeyi temiz suyla nemlendirilmiş bir bezle durulayın. Alkolü yün, ipek ve viskon halıda kullanmayın; bu liflerde kalan iz için firmaya danışın.
Durulama ve kurutma
Ketçaptaki şeker ve kullandığınız deterjan halıda kalırsa birkaç gün içinde toz tutar ve leke koyu bir gölge olarak geri gelir. Bezi yalnız temiz suyla nemlendirip bölgeye birkaç kez bastırın, sonra kuru bir havluyu katlayıp üstüne koyun ve ağır bir kitapla bastırın. Bölge kuruyunca tüyleri parmaklarınızla kabartın. Kurutmayı hızlandırmak için odayı havalandırın; saç kurutma makinesi kullanacaksanız serin ayarı seçin.
Ketçap arka yüze geçtiyse
İnce ya da seyrek dokulu halılarda, özellikle üzerine basılmış ketçap halının arka yüzüne ve zemine geçebilir. Küçük halıyı kaldırıp arka yüze bakın; orada da kırmızı bir iz varsa aynı deterjanlı suyla temizleyin ve kurutun. Zemindeki ketçabı da silin; halıyı ancak iki yüzü kuruduktan sonra yerine serin.
Kurumuş ketçap
Kanepe önünde ya da çocuk odasında günlerce fark edilmemiş ketçap, tüylerin üstünde koyu kırmızı, sert bir kabuk oluşturur. Önce kabuğu künt bir bıçakla ya da kaşıkla hafifçe kazıyıp kırıntıları süpürün. Ardından soğuk deterjanlı suyla nemlendirilmiş bir bezi lekenin üstüne koyup on dakika kadar bekletin; kurumuş ketçap yumuşar. Sonra bastırarak çekin ve turları tekrarlayın. Kurumuş lekede renk izi daha belirgin kalabilir; sirke ve alkol adımlarına bu durumda daha sık ihtiyaç duyulur.
Beyaz halıda ketçap
Beyaz ve krem halıda ketçabın pembe gölgesi daha belirgin görünür. Deterjan, sirke ve alkol adımlarından sonra iz kaldıysa, renk denemesini geçmiş beyaz sentetik halıda suyla seyreltilmiş oksijenli su denenebilir: önce görünmeyen bir köşede deneyin, sonra az miktarda dokunarak sürün, birkaç dakika sonra temiz suyla durulayın. Oksijenli suyu sirkeyle aynı anda kullanmayın; renkli ve yün halıda kullanmayın. Ayrıntılar beyaz halıdan leke nasıl çıkar yazısında.
Yün halıda ketçap
Yün halıda ketçabı kaşıkla kaldırmak ve deterjanlı suyla bastırarak temizlemek aynıdır, ama suyu az kullanın ve bölgeyi çok ıslatmayın. Yünde alkol kullanmayın. Domatesin rengi yünde daha kolay tutunur; iki turdan sonra pembe iz kalıyorsa evde zorlamak yerine halıyı firmaya gösterin. Yün halının bakımı yün halı yıkama yazısında.
Ketçap kokusu kalır mı?
Ketçaptaki sirke ve baharatlar, temizlikten sonra bölgede hafif bir koku bırakabilir. Bu koku durulama yapıldıysa genellikle kuruma sırasında kaybolur. Koku sürüyorsa bölge hafif nemliyken biraz karbonat serpip birkaç saat bekletin ve süpürün; odayı havalandırın.
Ketçap mı, salça mı?
Ketçap ile salça ve domatesli yemek lekeleri benzer görünür, ama temizlikleri biraz ayrılır. Ketçapta şeker ve sirke vardır, yağ azdır; deterjan ve sirke turu çoğu zaman yeter. Salçalı yemeklerde ise yağ oranı yüksektir; önce yağı emdirmek ve deterjanla çözmek gerekir. Yağlı lekeler için halıdan yağ ve salça lekesi nasıl çıkar yazısına bakın.
Kırmızı izi büyüten alışkanlıklar
- Ketçabı peçeteyle silmek
- Lekeyi ovmak ya da fırçayla kazımak
- Sıcak su ya da buhar kullanmak
- Çamaşır suyu sürmek; renkli halıda açık bir iz, beyaz halıda sarımsı bir halka bırakabilir
- Durulamadan bırakmak
Ketçap lekesini önlemek
Ketçap lekelerinin çoğu, halının üzerinde yenen atıştırmalıklardan gelir. Kanepe önünde yemek yenecekse sehpaya bir tepsi koymak, çocuklara kapaklı sos kapları vermek ve yemek alanında kolay temizlenen, kısa tüylü bir halı tercih etmek bu lekeleri büyük ölçüde azaltır. Evde her zaman kâğıt havlu ve beyaz bir bez bulundurun; ilk dakikalarda yapılan iş, sonradan yapılacak her şeyden daha etkilidir.
Leke çıkmazsa
Birkaç turdan sonra hâlâ belirgin bir iz varsa halıyı verirken lekenin ketçap olduğunu ve üzerine ne sürdüğünüzü söyleyin. Bütün leke türleri için halı lekesi nasıl çıkar yazısına bakın. Ücretleri halı yıkama fiyatları sayfasında karşılaştırabilirsiniz.