Taze kola lekesi soğuk su ve bulaşık deterjanıyla büyük ölçüde çıkar; asıl iş, şekeri halıda bırakmadan durulamaktır. İlk müdahaleyi, deterjanlı ve sirkeli su turlarını, kurumuş lekeyi, yün ve hassas halılarda dikkat edilecekleri ve lekenin neden geri geldiğini anlatıyoruz.
Bu yazıda13 bölüm
- Kola halıda nasıl bir iz bırakır?
- Kola lekesi çıkar mı?
- Kola dökülünce ilk iş
- Bulaşık deterjanlı suyla temizlik
- Sirkeli suyla ikinci tur
- Şekeri halıda bırakmayın
- Kurumuş kola lekesi
- Beyaz ve açık renkli halıda kola
- Şekersiz kola ve öteki gazlı içecekler
- Yün, ipek ve viskon halıda kola
- Lekeyi kalıcı yapan alışkanlıklar
- Kola lekesini önlemek
- Leke kalırsa firmaya söyleyin
Halıdan kola lekesi, tazeyken soğuk su ve bulaşık deterjanıyla büyük ölçüde çıkar. Önce sıvıyı ovalamadan bastırarak çekin, sonra deterjanlı suyla ve gerekirse sirkeli suyla temizleyin, en sonda bölgeyi temiz suyla durulayın. Kolanın şekeri halıda kalırsa yapışır ve kir tuttuğu için leke geri gelir.
Kola halıda nasıl bir iz bırakır?
Kola halıda üç ayrı sorun birden bırakır. İlki şekerdir: kuruyunca tüylerin arasında yapışkan bir tabaka oluşturur ve üzerinden geçen her ayakkabının tozunu tutar. İkincisi kolaya kahverengi rengini veren renklendiricidir; açık renkli halıda iz bırakabilir. Üçüncüsü içeceğin asitliğidir. Asitli ortamda bu renk, yün ve naylon gibi liflere boya gibi tutunabilir; bu yüzden bu liflerde leke ne kadar uzun beklerse o kadar zor çıkar.
Kola lekesi çıkar mı?
Taze kola lekesi çoğu sentetik halıdan iz bırakmadan çıkar. Kurumuş leke de çoğu zaman çıkar, ama birkaç tur gerekir. Zor durumlar, açık renkli yün halıda günlerce bekleyen leke ve üzerine yanlış bir ürün sürülmüş lekedir; bu lekelerde hafif bir kahverengi gölge kalabilir. Bu gölgeyi evde zorlamak yerine bir halı yıkama firmasına göstermek daha doğrudur.
Kola dökülünce ilk iş
- Bardağı ve buzları kaldırın. Halıda kalan buz eridikçe lekeyi genişletir.
- Sıvıyı çekin. Kâğıt havluyu ya da beyaz bir bezi lekenin üstüne bastırın, kaldırın, temiz bir yüzle yeniden bastırın. Ovalamayın; ovmak şekerli sıvıyı tüylerin dibine ve yanlara yayar.
- Soğuk suyla seyreltin. Lekeye birkaç kaşık soğuk su dökün ve yeniden bastırarak çekin. Bu tur şekerin büyük kısmını alır.
Döküntü halının arka yüzüne geçtiyse halıyı kaldırıp altına kalın bir havlu koyun; sıvıyı alttan da çekmek kurumayı hızlandırır ve zemindeki izi önler.
Bulaşık deterjanlı suyla temizlik
Bir bardak soğuk ya da oda sıcaklığındaki suya bir tatlı kaşığı sıvı bulaşık deterjanı ekleyin. Önce halının görünmeyen bir köşesinde deneyin: beyaz bir bezle karışımı sürün, birkaç dakika bekleyin ve beze renk geçip geçmediğine bakın.
- Temiz bir bezi karışımla nemlendirin; ıslak değil, sıkılmış olsun.
- Lekeye dışından içine doğru dokunarak çalışın; böylece leke yayılmaz.
- Birkaç dakika bekletin, sonra kuru bir bezle bastırarak çekin.
- Bezde kahverengi renk kalmayana kadar tekrarlayın.
Sirkeli suyla ikinci tur
Deterjandan sonra hafif bir kahverengi iz kaldıysa, bir bardak suya bir yemek kaşığı beyaz sirke ekleyerek ikinci tura geçin. Sirke kalan deterjanı çözer; kola ve benzeri içeceklerin izinde de sık kullanılır. Yöntem aynıdır: nemli bezle dokunun, bekletin, kuru bezle bastırarak çekin. Sirkeyi de önce görünmeyen bir köşede deneyin. Sirkeyle çamaşır suyunu ya da başka bir temizlik ürününü aynı lekede karıştırmayın.
Şekeri halıda bırakmayın
Kola lekesinde en çok atlanan adım durulamadır. Leke görünmez olsa bile tüylerin arasında şeker ve deterjan kalırsa, birkaç gün içinde orası yapış yapış olur, üzerinde yürünen toz yapışır ve leke koyu bir gölge olarak geri gelir. Bezi yalnız temiz suyla nemlendirip bölgeye birkaç kez dokunun ve kuru bezle çekin.
Ardından bölgenin üstüne katlanmış kuru bir havlu koyup üzerine ağır bir kitap yerleştirin; havlu kalan nemi emer. Bölge kuruyunca tüyleri parmaklarınızla ya da yumuşak bir fırçayla kabartın. Kurumayı hızlandırmak için odayı havalandırabilir, saç kurutma makinesinin serin ayarını kullanabilirsiniz.
Kurumuş kola lekesi
Leke üzerinde yürünmüş ve kararmışsa önce bölgeyi süpürüp yüzeydeki tozu alın; toz ıslanınca lekeyi koyulaştırır. Kola lekesi kuruyup yapışkan bir tabakaya dönüştüyse ardından onu yumuşatın. Bezi suyla nemlendirip lekenin üstüne birkaç dakika bırakın; sertleşen şeker çözülür. Sentetik halıda ılık su kullanabilirsiniz; yün halıda suyu oda sıcaklığında tutun. Sonra deterjanlı su ve gerekirse sirkeli su turlarını yukarıdaki gibi uygulayın. Kurumuş lekede bir turda sonuç almak zordur; turlar arasında bölgeyi biraz kurumaya bırakmak lekenin nerede kaldığını görmenizi kolaylaştırır.
Beyaz ve açık renkli halıda kola
Beyaz ve krem halıda kola izi daha belirgin görünür. Deterjan ve sirke turlarından sonra açık kahverengi bir gölge kaldıysa, renk denemesini geçmiş beyaz sentetik halıda suyla seyreltilmiş oksijenli su denenebilir. Önce görünmeyen bir köşede deneyin, sonra lekeye az miktarda dokunarak sürün, birkaç dakika bekletip temiz suyla durulayın. Oksijenli suyu sirkeyle aynı anda kullanmayın; turlar arasında bölgeyi temiz suyla durulayın. Renkli ya da desenli halıda ve yünde oksijenli su kullanmayın, rengi açabilir. Ayrıntılar beyaz halıdan leke nasıl çıkar yazısında.
Şekersiz kola ve öteki gazlı içecekler
Şekersiz kolalarda yapışma daha azdır, ama renk aynıdır; temizlik adımları değişmez. Renksiz gazlı içecekler renk bırakmaz, ama tatlandırılmışsa şekeri yine yapışkan iz bırakır; bunlarda soğuk su ve deterjan turu çoğu zaman yeter. Turuncu ve kırmızı gazlı içeceklerdeki renklendiriciler kola renginden daha inatçı olabilir; bu lekelerde de aynı yolu izleyin ve iz kalırsa firmaya danışın. Benzer koyu renkli içecekler için çay ve kahve lekesi yazısına bakın.
Yün, ipek ve viskon halıda kola
Yün halıda kola renklendiricisi lifte daha kolay tutunur; bu yüzden yünde hız daha da önemlidir. Suyu soğuk ya da oda sıcaklığında kullanın, deterjanı az tutun ve bölgeyi çok ıslatmayın. İpek ve viskon halıda ise ev temizliği yalnız ilk adımla, yani sıvıyı bastırarak çekmekle sınırlı kalmalıdır; nemli bezle uğraşmak bu liflerde kalıcı iz bırakır. Bu halılarda leke ne kadar küçük olursa olsun firmaya danışın. Yün halının bakımını yün halı yıkama yazısında anlattık.
Lekeyi kalıcı yapan alışkanlıklar
- Lekeyi ovmak ya da fırçayla kazımak
- Sıcak su kullanmak; sıcaklık rengi life işler
- Lekeyi kurumaya bırakıp sonra uğraşmak
- Çamaşır suyu ya da renk açıcı sürmek
- Lekenin üstüne halı şampuanını bolca sıkıp bırakmak
- Durulamayı atlayıp deterjanı halıda bırakmak
Kola lekesini önlemek
Halılı odada gazlı içecekleri geniş tabanlı bardakla tüketmek ve çocuklara kapaklı bardak vermek en basit önlemdir. Sehpanın ve koltuğun önüne yıkanabilir küçük bir paspas koymak, döküntüyü asıl halıya ulaşmadan yakalar. Evde her zaman bir rulo kâğıt havlu ve beyaz bir bez bulundurun; kola lekesinde ilk dakikalarda yapılan iş, sonradan yapılacak her şeyden daha etkilidir.
Leke kalırsa firmaya söyleyin
Birkaç turdan sonra hâlâ kahverengi bir gölge görüyorsanız ya da halı yün, ipek veya viskonsa lekeyi zorlamayın. Halıyı verirken lekenin kola olduğunu ve üzerine ne sürdüğünüzü söyleyin; firma yöntemi buna göre seçer. Ücretleri halı yıkama fiyatları sayfasında karşılaştırabilirsiniz. Bütün leke türleri için halı lekesi nasıl çıkar, renkli içecekler için şarap lekesi yazısına bakın.