İskandinav halı bir lif değil, sade ve açık renkli bir tarzdır; nasıl yıkanacağını lifi belirler. Sentetik, pamuk, yün ve jüt İskandinav halıların yıkanmasını, açık renk zeminde sararma ve boya akmasından korunmayı anlatıyoruz.
Bu yazıda13 bölüm
- İskandinav halı nedir?
- Önce lifi öğrenin
- Açık zeminin iki riski
- Siyah çizgilerde boya testi
- Sentetik İskandinav halıyı elde yıkamak
- Pamuk düz dokuma halılar
- Yün İskandinav halı
- Jüt İskandinav halı
- İskandinav halıyı kurutmak
- Açık zemin neden çabuk kirli görünür?
- Püsküllü kenarlar
- Açık zemini temiz tutmak
- İskandinav halıyı firmaya vermek
İskandinav halı bir lif değil, sade, açık renkli ve geometrik desenli bir tarzdır; nasıl yıkanacağını halının lifi belirler. Sentetik olanlar ılık su ve yumuşak deterjanla elde ya da küçükse makinede, pamuk düz dokumalar etiketine göre elde ya da makinede, yün olanlar soğuk suyla ve ovmadan yıkanır. Jüt olanlar kuru yöntemle temizlenir. Açık renkli zemin, durulama ve kurutmada özen ister.
İskandinav halı nedir?
İskandinav halı, kuzey Avrupa ülkelerinin sade iç mekân anlayışından esinlenen halılara verilen addır. Krem, beyaz, açık gri ve bej gibi açık zeminler, siyah, gri ya da toprak tonlarında ince çizgiler, baklavalar ve basit geometrik desenler bu halıların ortak özelliğidir. Kimi kısa tüylü ve yumuşak, kimi düz dokuma ve ince, kimi de kalın örgülü ve doğal görünümlüdür.
Bu çeşitlilik, İskandinav halıyı yıkarken tek bir yöntem olmadığı anlamına gelir. Aynı görünümdeki iki halıdan biri sentetik, öteki yün olabilir ve ikisinin bakımı farklıdır. Hesaplayıcımızda İskandinav halı ayrı bir tür olarak yer alır; bir halı yıkama firmasına verirken halının lifini de söylemek doğru yöntemin seçilmesini sağlar.
Önce lifi öğrenin
Halının arkasındaki etikete bakın. İskandinav tarzı halılarda en sık rastlanan lifler şunlardır:
- Polyester ve polipropilen: Yumuşak, kısa tüylü ve kolay bakımlı İskandinav halıların çoğu sentetiktir.
- Pamuk: İnce, düz dokuma, iki yüzü kullanılabilen kilim tarzı halılar.
- Yün: Daha kalın, mat ve ağır halılar; bazıları el dokumadır.
- Jüt ve jüt karışımı: Kalın örgülü, doğal renkli halılar.
Açık zeminin iki riski
İskandinav halıların açık renkli zemini yıkamada iki soruna yatkındır. Birincisi sararmadır: geç kuruyan halıda tabandaki doğal maddeler tüylerin ucuna çıkar ve krem ya da beyaz zeminde sarımsı bir ton bırakır. İkincisi halkadır: iyi durulanmamış deterjan kuruyunca toz tutar ve temizlenen yerlerde gri halkalar oluşur. Bu iki sorunun çaresi aynıdır: az deterjan, bol durulama ve hızlı kurutma. Sararmanın ayrıntısı halı yıkandıktan sonra neden sararır yazısında.
Siyah çizgilerde boya testi
Açık zemin üzerindeki siyah ve koyu gri çizgiler, İskandinav halıların en dikkat isteyen yeridir. Koyu boya suya duyarlıysa yıkamada açık zemine akar ve krem zemini gri ya da mavimsi bir gölgeyle kaplar. Yıkamadan önce beyaz bir bezi soğuk suyla nemlendirip koyu çizgilerden birine, görünmeyen bir yerde birkaç saniye bastırın. Bezde renk varsa halıyı evde yıkamayın, firmaya verin. Renk akmasının ayrıntısı halı neden renk kusar yazısında.
Sentetik İskandinav halıyı elde yıkamak
- Halıyı iki yüzünden de iyice süpürün.
- Boya testini yapın.
- Bir kova ılık suya az miktarda sıvı ve yumuşak deterjan karıştırın.
- Halıyı temiz bir zemine serin, yumuşak bir fırçayla tüy yönünde, bastırmadan bölüm bölüm yıkayın.
- Temiz suyla akan su berraklaşana kadar durulayın; son durulama suyuna bir çay bardağı beyaz sirke ekleyin.
- Çekpasla suyu tüy yönünde çekin, halıyı bükerek sıkmayın.
Yıkarken açık zeminin bir bölümünde köpüğün kurumasına izin vermeyin; kuruyan köpük, durulamadan sonra bile sınırı belli bir leke bırakabilir. Halıyı küçük bölümler hâlinde yıkayıp her bölümü hemen durulamak, açık zeminde eşit bir sonuç verir.
Pamuk düz dokuma halılar
İnce pamuk İskandinav kilimleri, etiketi izin veriyorsa ve makineye rahat sığıyorsa çamaşır makinesinde soğuk suyla, hassas programda ve düşük devirde yıkanabilir. Büyük olanlar küvette ya da balkonda elde yıkanır. Pamuk suyu çok çeker ve çekip küçülebilir; sıcak su ve kurutma makinesi kullanmayın. Kururken halıyı ara ara elinizle hafifçe gererek şeklini koruyun. Pamuk kilimin kenarları kururken kıvrılabilir; yarı nemliyken düz bir zemine serip kenarlarına birkaç kitap koymak bunu önler.
Yün İskandinav halı
Yün İskandinav halılarda soğuk su ve yünlüler için sıvı deterjan kullanın, fırçayı bastırmadan gezdirin, ovmayın. Sıcak su ve sert fırçalama yünü keçeleştirir. Büyük yün halılar ıslakken çok ağırlaşır ve evde iyi kurutulamaz; bunları firmaya vermek daha güvenlidir. Ayrıntı yün halı yazısında.
Jüt İskandinav halı
Kalın örgülü, doğal renkli İskandinav halılar çoğu zaman jüt ya da jüt karışımıdır. Bu halılar suyla yıkanmaz; ıslanınca kahverengileşir ve büzülür. Düzenli süpürme, silkeleme ve lekelerde çok az nemle bastırarak temizlik yeterlidir. Ayrıntı jüt halı yazısında.
İskandinav halıyı kurutmak
Açık zeminli halıyı kurutmak, yıkamanın en önemli kısmıdır. Halıyı iki yüzü de hava alacak biçimde asın ya da birkaç sandalyenin üstüne serin, gölgede ve rüzgârlı bir yerde kurutun. Kızgın güneş açık renkleri sarartabilir, geç kuruma ise tabandan sararma getirir. Halıyı ara ara ters çevirin, kurumaya başlayınca tüylerini yumuşak bir fırçayla tarayın. Tamamen kurumadan yerine sermeyin.
Açık zemin neden çabuk kirli görünür?
İskandinav halılar çoğu zaman yıkanma zamanı gelmeden kirli görünmeye başlar. Bunun nedeni, açık zeminin toz ve yağlı kir gibi küçük birikimleri koyu desenli halılardan çok daha belirgin göstermesidir. Kapı ve koltuk önü gibi en çok basılan yerler gri bir şerit hâlinde ortaya çıkar. Bu, halının tamamen kirlendiği anlamına gelmez; düzenli süpürme ve ara sıra sirkeli suyla iyi sıkılmış bir bezle silme, yıkamalar arasındaki süreyi uzatır.
Püsküllü kenarlar
Pek çok İskandinav kilimi ve düz dokuma halının kısa kenarlarında püskül ya da örgülü saçak bulunur. Bu püsküller yıkamada birbirine dolanır ve kuruyunca sertleşir. Yıkamadan önce püskülleri parmaklarınızla açın; yıkarken fırçalamayın, elinizle deterjanlı suya batırıp sıkarak temizleyin. Kururken püskülleri ara ara elinizle düzeltin. Makinede yıkanan küçük halılarda püsküllerin dolanmaması için halıyı bir çamaşır filesine koymak işe yarar.
Açık zemini temiz tutmak
- Haftada bir iki kez süpürün; açık zeminde toz çabuk griye dönüşür.
- Dökülen sıvıyı hemen beyaz bezle bastırarak alın.
- Halıya dış ayakkabıyla basmayın.
- Halıyı yılda bir iki kez döndürün ki aynı bölge kararmasın.
- Koltuk önü ve kapı girişi gibi en çok basılan yerlere küçük bir halı ya da paspas koymayı düşünün.
Açık zemindeki lekeler için beyaz halıdan leke yazısına bakabilirsiniz.
İskandinav halıyı firmaya vermek
Büyük halılar, yün ve el dokuma olanlar, boya testinde renk verenler ve evde iyi kurutamayacağınız halılar için firmaya vermek daha güvenlidir. Firmaya halının lifini ve açık zeminli olduğunu söyleyin. Ücretleri halı yıkama fiyatları sayfasında karşılaştırabilirsiniz.