Oyun hamuru halıdan en kolay, kurumaya bırakıldıktan sonra çıkar: kuruyan hamur ufalanır, kırılıp süpürülür. Taze hamura ilk müdahaleyi, kalan renk izinin deterjanlı suyla alınmasını, ev yapımı yağlı hamuru ve uzun tüylü halıda dikkat edilecekleri anlatıyoruz.
Bu yazıda14 bölüm
- Oyun hamuru neyden yapılır?
- Hamur hangi halıda daha zor çıkar?
- Taze hamurda ilk iş
- Kurumasını bekleyin
- Kuruyan hamuru kırıp süpürmek
- Renk izi için deterjanlı su
- Ev yapımı yağlı hamur
- İz kalırsa alkol
- Kinetik kum ve benzeri oyuncaklar
- Leke çıktı mı, emin olun
- Uzun tüylü ve yün halıda hamur
- Eski ve ezilmiş hamur
- Hamur lekesini büyüten adımlar
- Oyun alanını hazırlamak
Oyun hamuru halıdan en kolay, kurumaya bırakıldıktan sonra çıkar: kuruyan hamur ufalanır, kaşıkla kırılıp süpürülür. Islakken suyla uğraşmak hamuru macuna çevirip tüylere yayar. Geriye kalan renk soğuk su ve bulaşık deterjanıyla bastırılarak alınır; önce görünmeyen bir köşede deneyin. Yağlı ev yapımı hamurda deterjan turu yağı da alır.
Oyun hamuru neyden yapılır?
Hazır oyun hamurlarının çoğu un, su ve tuz temellidir; renk için boya eklenir. Evde yapılan hamurlarda bunlara çoğu zaman yağ da katılır. Bu yapı, temizlik için önemli bir ipucu verir: hamur nemliyken yumuşak ve yapışkandır, kuruyunca sertleşir ve kolayca ufalanır. Su eklendiğinde ise un yeniden macun kıvamına gelir ve tüylerin arasına daha derine işler.
Hamurun asıl bıraktığı iz, boyadır. Kırmızı, mavi ve mor gibi koyu renkler açık renkli halıda daha belirgin iz bırakır. Ev yapımı yağlı hamurda ise rengin yanında hafif bir yağ gölgesi de kalabilir. Doğru sırayla çalışıldığında hamur lekelerinin çoğu evde çıkar; bir halı yıkama firmasına genellikle yalnız yün, ipek ya da viskon halıda kalan renk izi için gerek duyulur.
Hamur hangi halıda daha zor çıkar?
- Kısa tüylü, sık dokulu sentetik halılar: En kolay temizlenen halılardır; hamur yüzeyde kalır, kuruyunca rahatça kırılır.
- İlmekli bukle halılar: Kırıntılar ilmeklerin arasına sıkışır; süpürmeden önce tüyleri parmaklarınızla açmanız gerekir. Bu halıların bakımı bukle halı yazısında.
- Uzun tüylü halılar: Hamur tüylerin arasına dağılır ve kırıntıları toplamak sabır ister.
- Jüt ve sisal halılar: Islak yöntemlere gelmez; bu halılarda yalnız kurutup kırma ve süpürme yapılır, renk izi için firmaya danışılır.
Taze hamurda ilk iş
Hamur yeni düştüyse ve henüz ezilmediyse, üstteki parçaları parmaklarınızla ya da kaşıkla bastırmadan kaldırın. Tüylerin arasına basılmış kısma ise bu aşamada dokunmayın. Islak bir bezle silmeye kalkmak en sık yapılan hatadır; ıslanan un macuna döner, boya çözülür ve leke büyür. Üzerine basılmasın diye bölgeyi bir sandalye ya da kutuyla kapatın. Hamurun yanında oyuncak, kalıp ya da merdane varsa onları da toplayın; üzerlerindeki hamur da kuruyup halıya dökülebilir.
Kurumasını bekleyin
Ezilmiş hamuru birkaç saat, kalınsa bir gece kendi hâline bırakın. Odayı havalandırmak kurumayı hızlandırır. Hamurun kuruduğunu, yüzeyinin matlaşmasından ve parmakla bastırdığınızda iz kalmamasından anlarsınız. Kuruyan hamur sertleşir, kırılgan olur ve tüylerden kolayca ayrılır.
Kuruyan hamuru kırıp süpürmek
- Bir tatlı kaşığının kenarıyla kuru hamuru tüylerin üstünden kazıyarak kırın.
- Tüylerin arasında kalan kırıntıları yumuşak bir fırçayla gevşetin.
- Bölgeyi süpürgeyle, farklı yönlerden geçerek süpürün.
- Gerekirse kazıma ve süpürmeyi bir kez daha tekrarlayın.
Bu aşamadan sonra çoğu hamur lekesinden geriye yalnız hafif bir renk izi kalır.
Renk izi için deterjanlı su
Bir bardak soğuk suya birkaç damla sıvı bulaşık deterjanı ekleyin. Karışımı önce görünmeyen bir köşede deneyin; beyaz bir bezle sürüp beze renk geçip geçmediğine bakın.
- Temiz bir bezi karışımla nemlendirin; ıslak değil, iyice sıkılmış olsun.
- Renk izine dışından içine doğru bastırarak çalışın. Ovalamayın; ovmak boyayı yanlara yayar ve halkayı büyütür.
- Bezi sık sık temiz yüzüne çevirin, renk beze geçmeyene kadar devam edin.
- Son olarak yalnız temiz suyla nemlendirilmiş bir bezle durulayın ve kuru bir havluyla bastırarak nemi alın.
Hamurdaki tuz ve deterjan halıda kalırsa kuruduğunda beyazımsı bir iz bırakabilir; durulamayı atlamayın.
Ev yapımı yağlı hamur
Yağ katılarak yapılan hamur, kuruduktan sonra da tüylerde hafif yağlı bir gölge bırakabilir. Bu gölgeye önce biraz karbonat ya da mısır nişastası serpin, yarım saat bekletip süpürün; toz yağın bir kısmını emer. Ardından deterjanlı su turunu uygulayın; bulaşık deterjanı yağı çözer. Yağ lekeleri için ayrıntılar halıdan yağ ve salça lekesi nasıl çıkar yazısında.
İz kalırsa alkol
Deterjanlı sudan sonra sentetik halıda hafif bir boya izi kaldıysa, beyaz bir bezi renksiz temizlik alkolüyle hafifçe nemlendirip ize bastırarak çalışmayı deneyebilirsiniz. Alkolü de önce görünmeyen bir köşede deneyin. Yün, ipek ve viskon halıda alkol kullanmayın; bu halılarda kalan iz için firmaya danışın.
Kinetik kum ve benzeri oyuncaklar
Kinetik kum gibi kumdan yapılmış oyun malzemeleri hamurdan farklı davranır: ıslanmaz, ama ince taneleri tüylerin dibine kadar iner. Bunları ıslak bezle silmeyin; önce büyük kısmı elle toplayın, sonra halıyı farklı yönlerden birkaç kez süpürün. Küçük halıyı dışarıda silkelemek de tanelerin çoğunu düşürür.
Leke çıktı mı, emin olun
Islak halı, kuru hâlinden daha koyu görünür; bu yüzden leke çıktı mı sorusunun cevabını bölge kuruduktan sonra verin. Ertesi gün bölgeye gün ışığında, farklı açılardan bakın. Hafif bir renk gölgesi ya da tuzdan kalan beyazımsı bir halka görüyorsanız deterjanlı su ve durulama turunu bir kez daha, daha az suyla yapın. İkinci turdan sonra da iz kalıyorsa zorlamayın.
Uzun tüylü ve yün halıda hamur
Shaggy gibi uzun tüylü halılarda hamur tüylerin arasına dağılır. Kurumasını bekledikten sonra tüyleri parmaklarınızla ayırın, kırıntıları tek tek düşürün ve süpürün. Tüylerin ucunda kalmış küçük, kurumuş parçalar varsa o uçları makasla kesmek daha temiz olabilir. Yün halıda kırıntıları fırçayla sert biçimde kazımayın; yün lifi aşınır. Renk izinde sıcak su kullanmayın.
Eski ve ezilmiş hamur
Haftalarca fark edilmeden kalmış, üzerinde yürünmüş hamur tüylere yapışıp sertleşmiştir. Bu hamuru da önce kazıyıp süpürün; sonra kalan kısmı deterjanlı suyla nemlendirilmiş bir bezi birkaç dakika üstünde bekleterek yumuşatın ve kaşıkla alın. Bu işi küçük bölgelerde ve birkaç turda yapın; bütün bölgeyi birden ıslatmayın.
Hamur lekesini büyüten adımlar
- Taze hamuru ıslak bezle silmek
- Lekeyi ovmak ya da üzerine basmak
- Sıcak su dökmek
- Kurumadan süpürmek; hamur süpürgenin fırçasına sarılır ve yayılır
- Renk izine çamaşır suyu sürmek
Oyun alanını hazırlamak
Hamur oyunlarını halısız bir zeminde ya da masada oynatmak, oyun bittikten sonra çevreyi kısa bir süpürmeyle kontrol etmek, altına silinebilir bir örtü sermek ve oyun sonunda hamuru kapaklı kutusuna koymak bu lekelerin çoğunu önler. Çocuk odası için halı seçerken bu tür lekeleri de düşünün; çocuk odası halısı nasıl olmalı yazısında anlattık. Benzer yapışkan oyuncaklar için halıdan slime nasıl çıkar, bütün lekeler için halı lekesi nasıl çıkar yazısına bakın. Leke çıkmazsa ücretleri halı yıkama fiyatları sayfasında karşılaştırabilirsiniz.