Evde halı yıkamak mümkündür ama her halı için değil ve her yerde değil. Hangi halının evde yıkanacağını, gerekenleri, yıkama ve durulama adımlarını ve halıyı sararmadan, kokmadan kurutmayı adım adım anlatıyoruz.
Bu yazıda18 bölüm
- Önce karar: bu halı evde yıkanır mı?
- Yer ve zaman seçimi
- Hazırlanacak malzemeler
- Hazırlık: süpürme ve silkeleme
- Boya denemesi
- Lekelere ön işlem
- Yıkama suyunu hazırlamak
- Adım adım yıkama
- Küçük halıları küvette yıkamak
- Durulama en önemli adım
- Suyu çekmek
- Islak halıyı taşırken
- Ne kadar zaman ayırmalı?
- Kurutma
- Kuruduktan sonra
- Halının türüne göre küçük farklar
- Evde yıkamada çıkabilecek sorunlar
- Firmaya vermek ne zaman daha mantıklı?
Evde halı, önce iyice süpürülüp boya denemesi yapıldıktan sonra ılık su ve az miktarda yumuşak deterjanla, tüy yönünde yumuşak bir fırçayla yıkanır. Ardından su berraklaşana kadar durulanır, fazla su çekilir ve halı altından hava alacak biçimde hızla kurutulur. Yün, ipek, viskon, jüt ve büyük el dokuma halılar evde yıkanmamalıdır.
Önce karar: bu halı evde yıkanır mı?
Evde halı yıkamanın başarısı, işe başlamadan verilen bu kararla belirlenir. Bazı halılar evde rahatça yıkanır, bazıları ise bir yıkamada kalıcı olarak bozulur.
Evde yıkamaya uygun halılar:
- Polipropilen ve polyester makine halıları
- Küçük ve orta boy akrilik halılar
- Pamuklu ve sentetik makine kilimleri
- Kapı önü paspasları, banyo halıları ve küçük yolluklar
Evde yıkanmaması gereken halılar:
- İpek, viskon ve bambu halılar: su lifi zayıflatır, parlaklığı bozar
- Jüt, hasır ve sisal: ıslanınca kahverengileşir ve büzülür
- El dokuma, antika ve değerli halılar: boyaları akabilir, düğümleri zarar görebilir
- Büyük yün halılar: ıslakken çok ağırlaşır, evde iyi kurutulamaz, keçeleşebilir
- Boya denemesinde renk veren her halı
- Arka kaplaması kurumuş ve ufalanan eski halılar
İkinci listedeki bir halıyı bir halı yıkama firmasına vermek, evde verilecek zarardan her zaman daha ucuza gelir. Kararsız kaldığınızda halı evde mi yıkanmalı, fabrikada mı yazısındaki karşılaştırmaya bakabilirsiniz. Halınızın türünü bilmiyorsanız önce arkasındaki etikete bakın.
Yer ve zaman seçimi
Halıyı yıkayacağınız yer suyun rahatça akıp gidebileceği bir yer olmalıdır: gideri olan bir balkon, teras, bahçe ya da hafif eğimli beton bir zemin. Banyo küveti ve duş teknesi küçük halılar için uygundur; orta boy bir halı küvete sığsa da ıslakken taşınması ve kurutulması zordur. Apartman balkonunda yıkıyorsanız suyun alt kattaki balkonlara akmamasına dikkat edin.
Zaman seçimi en az yer kadar önemlidir. Halının kuruması için en az bir iki gün kuru, rüzgârlı ve yağmursuz hava gerekir. Nemli, kapalı ve soğuk günlerde yıkanan halı geç kurur; geç kuruyan halı sararır ve kokar. Kışın yıkamanın ayrıntısı kışın halı yıkatılır mı yazısında.
Hazırlanacak malzemeler
- Yumuşak ya da orta sertlikte, uzun saplı bir halı fırçası
- İki kova: biri yıkama suyu, biri durulama suyu için
- Halı için uygun, sıvı ve yumuşak bir deterjan
- Beyaz sirke
- Çekpas ve eski havlular
- Kurutmak için askı, balkon korkuluğu, kurutmalık ya da birkaç sandalye
- Eldiven ve kaymayan ayakkabı
Hazırlık: süpürme ve silkeleme
Yıkamadan önce halıdaki kuru kiri almak, yıkamanın yarısıdır. Islanan toz çamura dönüşür ve liflerin dibine yerleşir. Halıyı önce ön yüzünden, sonra ters çevirip arka yüzünden iyice süpürün. Küçük halıları dışarıda silkeleyin. Arka yüzü süpürmek, tüylerin dibine inmiş kumu ve tozu yukarıdan süpürmekten daha iyi çıkarır. Evcil hayvan tüyü varsa önce nemli bir lastik eldivenle yüzeyi sıvazlayarak toplayın. Halının saçaklarını da elinizle tarayıp düğümleri açın; ıslak ve düğümlü saçak kururken sertleşir ve açılması zorlaşır. Halıda yırtık, sökülmüş kenar ya da gevşemiş saçak varsa yıkamadan önce not edin, yıkama bu yerleri büyütebilir.
Boya denemesi
Beyaz bir bezi soğuk suyla nemlendirin ve halının en koyu renklerine, görünmeyen bir köşede birkaç saniye bastırın. Ardından aynı denemeyi hazırladığınız deterjanlı suyla yapın. Bezde renk varsa halının boyası suya duyarlıdır; evde yıkamayın. Bu deneme beş dakika sürer ve en pahalı hatalardan birini önler. Renk akmasının nedenleri halı neden renk kusar yazısında.
Lekelere ön işlem
Halıda belirgin lekeler varsa yıkamadan önce onları ayrıca ele alın. Genel yıkama çoğu lekeyi açar ama yağlı, kan, mürekkep gibi lekeler kendi yöntemlerini ister. Yıkama suyu bu lekeleri life sabitleyebilir. Lekeye göre yolu halı lekesi nasıl çıkar yazısında anlattık.
Yıkama suyunu hazırlamak
Kovaya ılık su doldurun. Sıcak su kullanmayın; boyayı akıtır, sentetik tüyü sertleştirir, yünü keçeleştirir. Yün içeren küçük halılarda soğuk su tercih edin. Suya az miktarda yumuşak, sıvı deterjan karıştırın. Deterjanı fazla koymak halıyı daha temiz yapmaz; tersine durulamayı zorlaştırır ve halıda kalan sabun, halının çabuk kirlenmesine yol açar. Hangi ürünlerin uygun olduğu halı hangi deterjanla yıkanır yazısında.
Adım adım yıkama
- Halıyı serin ve ıslatın. Halıyı temiz zemine yüzü yukarı serin. Az suyla tüm yüzeyi nemlendirin; halıyı su birikintisine çevirmeyin.
- Bölüm bölüm çalışın. Halıyı zihninizde birer metrekarelik bölümlere ayırın. Fırçayı deterjanlı suya batırın ve bir bölümü tüy yönünde fırçalayın.
- Bastırmadan fırçalayın. Fırçayı halıya bastırarak değil, ağırlığıyla kaydırın. Sert fırçalamak tüyleri koparır, kesik uçları açar ve halıyı tüylendirir.
- Kirli yerlere zaman ayırın. Kapı önü, koltuk önü ve koridor gibi çok yürünen yerleri birkaç kez fırçalayın.
- Köpüğü bekletmeyin. Bir bölümü bitirince yanındakine geçin, ama halının bir bölümünde köpüğün uzun süre kurumaya bırakılmasına izin vermeyin.
- Kenarlara ve saçaklara dikkat edin. Saçakları fırçalamayın; elinizle deterjanlı suya batırıp sıkarak temizleyin.
Küçük halıları küvette yıkamak
Banyo halısı, kapı önü paspası ve küçük kilimler için küvet pratik bir yerdir. Küvete halıyı örtecek kadar ılık su doldurun, az deterjan karıştırın ve halıyı suya batırın. Elinizle ya da fırçayla bastırarak suyu tüylerin arasından geçirin, kirli yerleri tüy yönünde fırçalayın. Suyu boşaltıp temiz suyla birkaç kez durulayın. Ardından halıyı küvetin kenarına ya da duş askısına asıp suyunu süzdürün, sonra kurutma yerine taşıyın. Küvette yıkadığınız halının kumu ve tüyleri gidere takılabilir; işi bitirince süzgeci temizleyin.
Durulama en önemli adım
Evde yıkanan halıların çoğundaki sorun yıkamadan değil, eksik durulamadan çıkar. Halıda kalan deterjan kuruyunca tüyleri sertleştirir, toz tutar, sarımsı bir tabaka bırakır ve halı birkaç hafta içinde yeniden kirlenir.
- Temiz suyla halının üstünü baştan sona durulayın; suyu yukarıdan aşağıya, halının kenarına doğru akıtın.
- Çekpasla suyu tüy yönünde çekin ve yeniden durulayın.
- Akan su berraklaşana ve köpük kalmayana kadar yineleyin. İlk sularda sarı ya da kahverengi su görmeniz normaldir; nedenini halı yıkandıktan sonra neden sarı su akar yazısında anlattık.
- Son durulama suyuna bir kova için bir çay bardağı beyaz sirke ekleyin. Sirke kalan deterjanı dengeler ve tüyleri yumuşatır.
Suyu çekmek
Halıda kalan her bardak su, kurumayı saatlerce uzatır. Çekpası tüy yönünde, halının bir ucundan öbür ucuna doğru defalarca geçirin. Küçük halıları hafif eğimli bir yere ya da askıya alıp suyunu süzdürün. Orta boy halıları rulo yaparak üstüne bastırabilir, sonra açıp kuru havlularla yeniden bastırabilirsiniz. Halıyı çamaşır gibi bükerek sıkmayın; taban ve dokuma bozulur.
Islak halıyı taşırken
Islak halı kuru hâlinin birkaç katı ağırlığa ulaşır. Orta boy bir halıyı bile tek başınıza kaldırmaya çalışmak hem sizi zorlar hem de halıya zarar verir. Halıyı yerde sürüklemeyin; ıslak taban kolay yırtılır, saçaklar kopar. Taşımanız gerekiyorsa halıyı tüyleri içte kalacak biçimde rulo yapın ve iki kişiyle, iki ucundan tutarak taşıyın. Askıya ya da korkuluğa alırken halının bir noktaya aşırı yük bindirmemesine dikkat edin; ince bir ip üstünde asılan ağır halı kat yeri izi taşıyabilir. Geniş bir kurutmalık ya da birkaç sandalye bu yüzden daha güvenlidir.
Ne kadar zaman ayırmalı?
Evde halı yıkamayı bir güne sığdırmaya çalışmak acele ettirir ve en çok durulama ile kurutma bundan zarar görür. Hazırlık ve süpürme yarım saat kadar sürer. Orta boy bir halının yıkanıp iyice durulanması bir iki saat alabilir. Kurutma ise havaya ve halının kalınlığına göre bir günden birkaç güne kadar uzar. İşe sabah başlamak, halıya ilk gün gün ışığından ve rüzgârdan en çok yararlanma fırsatı verir.
Kurutma
Kurutma, evde yıkamanın en zor kısmıdır ve sararma, koku, küf gibi sorunların neredeyse hepsi buradan çıkar.
- Halıyı iki yüzü de hava alacak biçimde asın ya da birkaç sandalyenin, kurutmalığın üstüne serin. Yerde düz serili halının alt yüzü kurumaz.
- Gölgede ve rüzgârlı bir yeri tercih edin. Birkaç saatlik güneş kurumayı hızlandırır, ama öğle güneşinde saatlerce bırakmak renkleri soldurur ve yün halıyı sarartabilir.
- Halıyı ara ara ters çevirin; arka yüz ön yüzden geç kurur.
- Kurumaya başlayınca tüyleri yumuşak bir fırçayla tek yöne tarayın.
- Kenarları, saçak diplerini ve kalın bölgeleri elinizle yoklayın; serin geliyorsa halı kurumamıştır.
Kurutmanın ayrıntısı yıkanan halı nasıl kurutulur yazısında.
Kuruduktan sonra
Halı tamamen kuruyunca bir kez daha süpürün; yıkamada gevşeyen tüyler ve kalan toz çıkar. Yerine sermeden önce zemini de temizleyin. Mobilyaları birkaç saat sonra yerleştirin ve metal ayakların altına koruyucu koyun; nemli halıya değen metal pas bırakabilir. İlk birkaç gün halının sert gelmesi normaldir, kullandıkça yumuşar.
Halının türüne göre küçük farklar
- Shaggy: Uzun tüyler çok su tutar. Durulama ve kurutmaya ekstra zaman ayırın, kururken tüyleri ayırın. Ayrıntı shaggy halı yazısında.
- Kilim: İnce olduğu için çabuk kurur ama renk akmaya yatkındır; boya denemesini atlamayın.
- Peluş: Sık tüyler deterjanı içinde saklar; durulamayı uzatın.
- Arkası kaymaz kaplı halı: Kaplamayı fırçalamayın, sıcak su kullanmayın.
Evde yıkamada çıkabilecek sorunlar
- Halı sarardı: Geç kuruma ya da eksik durulama. Bkz. halı yıkandıktan sonra neden sararır.
- Halı kokuyor: İçinde nem kalmış. Bkz. ıslak ve nemli halı kokusu.
- Halı sertleşti: Deterjan ya da kireç kalmış. Bkz. halı neden keçeleşir ve sertleşir.
- Renk aktı: Boya suya duyarlıymış. Halıyı hızla kurutup firmaya verin.
Firmaya vermek ne zaman daha mantıklı?
Büyük salon halıları, yıllardır yıkanmamış halılar, hassas türler, kurutma için uygun yeri ve havası olmayan durumlar için firmaya vermek hem daha az yorucu hem de daha güvenlidir. Firmada halı, yıkama makinesinden sonra santrifüjle suyu alınıp kurutma odasında kontrollü biçimde kurutulur; evde sağlanması en zor olan da budur. İlinizdeki ücretleri halı yıkama fiyatları sayfasında karşılaştırabilirsiniz.